اثر بخشی آموزش یوگا بر پرخاشگری دانش‌آموزان مبتلا به اختلال کاستی توجه/فزون کنشی

نویسندگان

1 گروه روان‌شناسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.

2 دانشیار، گروه روان‌شناسی،دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

3 استادیار، گروه روان‌شناسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.

doi
10.48308/apsy.2023.215543.0
چکیده

هدف: هدف پژوهش تعیین اثـربخشی آموزش یوگا بر پرخاشگری دانش‌آموزان مبتلا به اختلال کاستی توجه/ فزون‌کنشی بود. روش: روش پژوهش از نوع نیمه تجربی، پیش‌آزمون-پس‌آزمون و پیگیری دو ماهه با گروه کنترل بود. جامعه آماری 60 دانش‌آموز پسر 7 الی 12 سال شهر زاهدان که در سال تحصیلی ۹۸-۹۷ به مراکز مشاوره ارجاع داده شده بودند و با استفاده از پرسشنامه علائم مرضی کودکان گادو و اسپرافکین، 1994؛ غربالگری شدند. 40 دانش‌آموز دارای اختلال کاستی توجه/ فزون‌کنشی که هم‌زمان نمره پرخاشگری بالایی داشتند پس از بررسی معیارهای ورود به مطالعه شناسایی شدند و با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (20 دانش‌آموز) و گروه کنترل (20 دانش‌آموز) جایگزین شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه پرخاشگری باس و پری (1992) و نیز برنامه آموزش یوگا به مدت 16 جلسه 45 دقیقه‌ای در 8 هفته به گروه آزمایش آموزش داده شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس مختلط با اندازه‌گیری مکرر تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج حاکی از تأثیر آموزش یوگا بر پرخاشگری کلی (74/21F=، 001/0P=)، پرخاشگری بدنی (70/13F=، 001/0P=)، پرخاشگری کلامی (41/10F=، 001/0P=)، خشم (86/7F=، 008/0P=) و خصومت (43/5F=، 026/0P=) در مرحله پس‌آزمون و پایداری این تأثیر در مرحلة پیگیری بود. نتیجه‌گیری: نتایج حاکی از تأثیر آموزش یوگا بر کاهش پرخاشگری در مبتلایان به اختلال کاستی توجه/فزون‌­کنشی بود. در نتیجه؛ برنامه‌­ریزی برای استفاده از آموزش یوگا در کودکان ضروری و درمانگران می‌توانند از آموزش یوگا جهت کاهش پرخاشگری در کودکان استفاده کنند.