واکاوی نقش شورای امنیت در مقابله با تهدیدات نوظهور علیه صلح و امنیت بینالمللی؛ مطالعه موردی جنگ ۱۲ روزه اسرائیل علیه ایران
نویسندگان
1 استادیار حقوق بین الملل عمومی، گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق بین الملل، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.
doi
چکیده
شورای امنیت سازمان ملل متحد، در تئوری دارای اختیارات گستردهای برای مقابله با جنگها، تجاوز و نقض فاحش حقوق بینالملل است. با این حال، عملکرد این نهاد همواره با چالشهای بنیادین مواجه بوده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی، شکاف میان نقش نظری و عملکرد واقعی شورای امنیت را در مواجهه با تهدیدات نوظهور بررسی میکند. پرسش اصلی، شناسایی موانع ساختاری، حقوقی و سیاسی کاهشدهنده کارآمدی و مشروعیت شورا در بحرانهای معاصر است. فرضیه تحقیق بر سه مانع کلیدی تمرکز دارد: ساختار تصمیمگیری مبتنی بر حق وتو، ابهام در تعریف «تهدید علیه صلح» در قبال تهدیدات نوظهور و ناسازگاری سازوکارهای سنتی شورا با ماهیت فناورانه این تهدیدات. یافتهها نشان میدهد کارآمدی شورا به شدت تحت تأثیر ساختار نظام بینالملل، منافع ملی اعضای دائم و استفاده ابزاری از «حق وتو» قرار دارد؛ عواملی که به ناکارآمدی، عدم شفافیت، استانداردهای دوگانه و تضعیف مسئولیت حمایت انجامیدهاند. مطالعه موردی جنگ 12 روزه اسرائیل علیه ایران (ژوئن 2025) این یافته را عیناً تأیید کرد: شورا در نتیجه ملاحظات سیاسی اعضای دائم (مشارکت مستقیم آمریکا و سکوت محتاطانه روسیه و چین) دچار «فلج کامل» شد و هیچ اقدام مؤثری برای محکومیت یا توقف جنگ انجام نداد. آتشبس نهایی نیز نه بر پایه قطعنامه شورا، بلکه توسط آمریکا و در پی موازنه قدرت نظامی تحمیل گردید. این مطالعه، غلبه منافع قدرتهای بزرگ بر اصول امنیت جمعی و گذار از حقوق بینالملل کلاسیک به دیپلماسی مبتنی بر قدرت را اثبات میکند.
