ذائقه مخاطبان تئاترهای پرفروش ایران در دهه 1390 (ابعاد، مؤلفه‌ها، علل و عوامل)

نویسندگان

1 کاندیدای دکترای پژوهش هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

doi
10.22059/jsal.2021.81049
چکیده

در دهة 1390 تعدادی از تئاترها از فروش بسیار قابل‌توجهی در ایران برخوردار بودند. هدف این مقاله، شناخت ابعاد و مؤلفه‌های ذائقة مخاطبان این نوع تئاترها و همچنین علل و عوامل حرکت به سمت این نوع ذائقه است. برای دستیابی به اهداف تحقیق از روش مصاحبة نیمه‌ساختاریافته با صاحب‌نظران استفاده شده است. تعداد صاحب‌نظران بر اساس روش «نمونه‌گیری زنجیره‌ای» و «شاخص اشباع نظری داده‌ها» دوازده نفر تعیین شده و در صورت‌بندی و تبیین مقوله‌ها و زیرمقوله‌ها از تکنیک «مقایسة دائمی یافته‌ها» استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که عناصر تأثیرگذار بر افزایش میزان فروش نمایش‌ها در دهة 1390 در دو دسته عناصر درون‌تئائری (مانند بازیگری، کارگردانی، موسیقی، نمایشنامه و ژانر نمایش) و برون‌تئاتری (تبلیغات، مکان اجرا و زمان اجرا) قابل دسته‌بندی‌اند. سلبریتی‌محوری، تلاش برای دراماتورژی، معاصرسازی و ایرانی‌سازی نمایش‌های مشهور غربی، استفاده از موسیقی (زنده) و دکورهای عظیم از جمله ویژگی‌های پرتواتر این نوع نمایش‌هاست. همچنین عوامل مدیریتی- سیاسی (به‌ویژه شکل‌گیری بدون برنامه‌ریزی تئاتر خصوصی)، اجتماعی- فرهنگی، اقتصادی، هنری و تکنولوژیکی- رسانه‌ای در شکل‌دهی به ذائقة ویژة مخاطبان در دهة 1390 مؤثر بوده‌اند که می‌توان ذیل مفهوم «مجلل‌بینی» آن را انتظام معنایی بخشید.