جستجوی کهن ترین منابع تاریخی دو تلمیح ادب فارسی: «خم عیسی» و «رشتة مریم»
نویسندگان
1 دانشگاه سلمان فارسی کازرون
2 دانشگاه شیراز
doi
10.48308/hlit.2017.98865چکیده
تلمیح یکی از صنایع بدیعی است که در ادبیات کارکرد فراوان و اهمیت خاص دارد و استفاده از آن، نشانة وسعت اطلاعات و غنای فرهنگی گوینده یا نویسنده است. در تحقیقات مربوط به تلمیح، یافتن کهن ترین منبع برای تلمیحات معمول است و راه را بر مطالعات بعدی هموار میکند. یافتن کهن ترین منبع دو تلمیح مشهور ادب فارسی: «خم عیسی» و «رشتة مریم» موضوع این مقاله است. در این نوشتار، پس از به دست دادن تعریف مختصری از تلمیح به سابقة پژوهش در این زمینه پرداخته و با توجه به منابع رایج و دانسته های کنونی، تازگی و بایستگی این پژوهش را نشان دادهایم. سپس با آوردن نمونههایی از کاربرد این دو تلمیح در دیوانهای شعر فارسی، منابعی را که تاکنون بدانها ارجاع میشده معرّفی کردهایم و اشکالی را که اتکا به این منابع در تفسیر بیتی از مثنوی پیش آورده باز نمودهایم. آنگاه به معرفی اناجیل اپوکریفائی پرداختهایم که منابع نویافته از شمار این اناجیل هستند و سرانجام سه منبع بسیار کهن را که هر یک چند قرن از منابع کنونی قدیم ترند همراه با روایتهای مربوط تقدیم حضور صاحبنظران داشتهایم.
