اثر نوسانات اقلیمی بر وضعیت کمی و کیفی چشمه‌ی کارستی بی‌بی‌تلخون، شهرستان اندیکا خوزستان

نویسندگان

1 استاد گروه زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز

2 دکتری آب‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز

3 دانشجوی کارشناسی ارشد هیدروژئولوژی دانشگاه شهید چمران اهواز

4 عضو هیئت علمی گروه زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز

doi
10.22034/hydro.2018.5476
چکیده

 چشمه‌‌های کارستی به لحاظ نقشی که از دیرباز در تأمین آب شرب و کشاورزی داشته‌اند، از اهمیت فراوانی برخوردارند. به علت ویژگی‌‌های پهنه‌‌های کارستی، چشمه‌‌های کارستی به نوسانات اقلیمی از جمله ترسالی‌‌ها و خشک‌سالی‌ها واکنش نشان می‌‌دهند. از این‌رو شناخت این تغییرات در دوره‌‌های ترسالی و خشک‌سالی نقش مهمی در برنامه‌‌ریزی و بهره‌‌برداری بهینه از این منابع دارد. در این پژوهش با استفاده از داده‌‌های دوره‌‌ی آماری (1393-1383)، شاخص‌‌های خشکی (SPI) و (SDI) و (GRI) محاسبه گردیده و به مقایسه این سه شاخص پرداخته شده است. در ادامه با استفاده از این شاخص‌‌‌‌ها سال 1385-1384 به‌عنوان ترسالی و سال 1391-1390 به‌عنوان خشک‌سالی و سال 1393-1392 به‌عنوان سال نرمال انتخاب گردید. میزان دبی چشمه و بارش در این سه سال با میانگین 10ساله مقایسه و میزان تأثیرپذیری چشمه از ترسالی و خشک‌سالی مشخص گردید. نتایج نشان می‌‌دهد که دبی سال 85-84 به ترتیب نسبت به میانگین 10 ساله و سال نرمال 93-92، به ترتیب  61% و 54% افزایش داشته است. همچنین میزان دبی سال 91-90  نسبت به میانگین 10 ساله و سال نرمال 93-92، به ترتیب 46% و 49% کاهش یافته است، که این امر حاکی از تأثیر‌‌پذیری چشمه‌‌ی بی‌‌بی‌‌تلخون از وقوع نوسانات بارشیمی‌‌باشد. طبق نتایج میزان EC و TH در خشک‌سالی‌ها بیشتر و در ترسالی‌‌ها کمتر از میزان میانگین ده ساله است. در سال‌‌های نرمال نیز این مقادیر به میانگین ده ساله نزدیک هستند. بنابراین، کیفیت آب چشمه‌‌ نسبت به رخدادهای خشک‌سالی و ترسالی واکنش نشان داده است.