ارزیابی الگوریتم‌های داده‌کاوی در بررسی و پیش‌بینی وضیعت آبخوان دشت قزوین

نویسندگان

1 استادیار گروه آب، دانشکده آب و خاک، دانشگاه زابل

2 دانشیار مهندسی گروه آبیاری و آبادانی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

3 دانشجوی دکتری دانشگاه زابل

4 استادیار گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان

doi
10.22034/hydro.2018.6481
چکیده

با توجه به افزایش جمعیت و توسعه کشاورزی پیش‌بینی وضعیت آبخوان و همچنین شناسایی عوامل تأثیرگذار بر آن از اهمیت زیادی برخوردار می‌شود. در این تحقیق با استفاده از سه الگوریتم نرم‌افزار داده‌کاوی SPSS Modeler IMB به کشف مدل‌ها و الگوهای مؤثر بر پیش‌بینی وضیعت آبخوان پرداخته شد. همچنین از عوامل انسانی و طبیعی تأثیرگذار بر پیش‌بینی مقدار تغییرات آبخوان دشت قزوین از سال 1380 تا 1394 به‌عنوان متغیرهای ورودی استفاده شد. مقدار صحت بین الگوریتم‌های اجرا شده CHAID، CART و CVM به ترتیب برابر با مقدار 67/0، 75/0 و 74/0 به دست آمد. مقادیر به دست آمده برای شاخص‌های حساسیت، شفافیت، صحت، نرخ مثبت غلط، نرخ منفی غلط، شاخص F، میانگین هندسی و نرخ خطا برای مدل درخت تصمیم CART نشان دهنده عملکرد بهتر این الگوریتم نسبت به سایر الگوریتم‌ها بود. قوانین استخراج شده توسط درخت تصمیم CART نشان داد که بیشترین تأثیر روی تغییرات عمق آبخوان به ترتیب مقدار دما و تبخیر و تعرق و تقاضای آب کشاورزی می‌باشد. از این‌رو مدل ارائه شده به پیش‌بینی مقدار نوسانات عمق آبخوان و نیز مدیریت صحیح آبخوان که منجر به کاهش اثرات ناشی از افت می‌شود، کمک می‌کند.