دموکراسی با زور و چالش‌های فراروی آن در عراق

نویسندگان

1 دانشگاه شهید بهشتی

2 دانشگاه تهران

3 دانشگاه رازی، کرمانشاه

doi
چکیده

سیاست ترویج دموکراسی در خارج، به­ ویژه مدل تحمیل آن از طریق زور (دموکراسی با زور) از سوی ایالات‌ متحده آمریکا، همواره بعد از جنگ جهانی دوم در حوزة سیاست خارجی این کشور مطرح شده و در بعضی از کشورها جنبة اجرایی به خود گرفته است. این سیاست، منشأ مجادلات گسترده ­ای مابین صاحب­نظران علوم سیاسی آمریکایی نیز بوده است. اما تحولات یک دهة اخیر در عراق نشان می ­دهند که این سیاست در این کشور، برخلاف خوش­بینی سیاست­مداران کاخ سفید، عملاً با شکست مواجه شده است. پرسش اصلی مقالة حاضر این است که موانع فراروی دموکراتیزاسیون در عراق که «مدل دموکراسی با زور» را با چالش­های جدی مواجه کرده است، کدام ­اند؟ فرضیة مقاله بر این است ­که مؤلفه­ های چندگانه ­ای از قبیل تداوم ناامنی و بی­ ثباتی سیاسی، پایین بودن شاخص­ های توسعة اقتصادی و اجتماعی، ضعف فرهنگ سیاسی مدنی، حضور برجستة نخبگان و جریانات سیاسی اقتدارگرا در صحنة سیاسی و تعمیق شکاف­های قومی و مذهبی همراه با مداخلات خارجی کشورهای منطقه در تشدید این بحران­ها، چالش­های فراروی دموکراتیزاسیون در عراق بوده و هستند. در این راستا، مقالة حاضر با بهره ­گیری از روش توصیفی-تحلیلی، ضمن اشاره به مجادلات محافل آکادمیک غربی در خصوص سیاست ترویج دموکراسی و مدل دموکراسی­ سازی با زور، به کنکاش در چالش­های فراروی این سیاست در عراق از سال 2003 تا 2016 خواهد پرداخت.