ارتقای توان رقابت‌پذیری صنعت لوازم خانگی ایران بر مبنای مطالعه تطبیقی برنامه‌ها و سیاست‌های کشورهای منتخب

نویسندگان

1 استادیار، گروه پژوهش های فناوری و نوآوری، موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی

2 استادیار،گروه مطالعات لجستیک و زنجیره ارزش، موسسه مطالعات و پژوهش های بازرگانی

doi
10.22034/bs.2024.2015979.2893
چکیده

هدف: بررسی محیط کسب و کار صنعت لوازم خانگی ایران نشان می‌‌دهد که این صنعت، از قدرت رقابت‌‌پذیری اندک در بازارهای داخلی و خارجی رنج می‌‌برد، از این رو پژوهش حاضر ضمن بررسی تجربیات کشورهای منتخب در صنعت لوازم خانگی جهان (مشتمل بر کشورهای کره‌‌جنوبی، چین، کشورهای آ.سه.آن، ترکیه و هندوستان) به تحلیل برنامه‌‌های سیاستی اولویت‌‌‌‌دار از منظر خبرگان صنعت لوازم خانگی کشور با هدف تدوین توصیه‌‌های سیاستی برای ارتقای قدرت رقابت‌‌پذیری صنعت لوازم خانگی کشور می‌پردازد. روش: پژوهش حاضر به لحاظ هدف پژوهش از نوع کاربردی و به لحاظ روش گردآوری داده‌‌ها متکی بر روش مطالعه تطبیقی و روش توصیفی-پیمایشی است. از این رو در فاز نخست، مطالعه تطبیقی کشورهای پیشگام و موفق صنعت لوازم خانگی مد نظر قرار گرفته و اهم برنامه‌‌ها و سیاست‌‌‌‌های توسعه‌‌ای صنعت لوازم خانگی این کشورها (شامل کره‌‌جنوبی، چین، کشورهای آ.سه.آن، ترکیه و هندوستان) ارائه گردیده است. در فاز دوم پژوهش، نشست‌ها و مصاحبه‌‌هایی در راستای تبیین اهداف و سیاست‌‌های ارتقای قدرت رقابت‌‌پذیری صنعت لوازم خانگی کشور با خبرگان صنعت برگزار گردیده و محور‌های کلیدی توسعه توان رقابتی این صنعت احصاء گردید. سپس در فاز سوم بر اساس تجمیع یافته‌‌های حاصل از فاز اول و دوم مطالعه حاضر و با کمک پرسشنامه‌‌ تدوین شده مبتنی بر مدل QCD، سیاست‌‌های ارتقای قدرت رقابت‌‌پذیری صنعت لوازم خانگی کشور بر اساس نظرات خبرگان و فعالان صنعت اولویت‌بندی شد. نتیجه‌‌گیری: بنابر مطالعات صورت گرفته در خصوص برنامه‌‌های توسعه‌‌ای کشورهای منتخب و نقطه نظرات دریافت شده از خبرگان و فعالان صنعت لوازم خانگی در قالب مصاحبه و پرسش نامه، مشخص شد که ارکان هزینه و کیفیت از اولویت بالاتری نسبت به رکن تحویل به موقع در این صنعت برخوردار هستند. از نظر خبرگان اصلاح ساختاری صنعت لوازم خانگی مبتنی بر بهبود صرفه‌‌های مقیاس و تنوع از طریق پیگیری سیاست‌‌های تولید دست‌‌جمعی، ادغام و اکتساب ضروری بوده است. پس از موضوع اصلاح ساختاری صنعت لوازم خانگی، توسعه فناوری و تحقیق و توسعه اهمیت می‌‌یابد که از طریق تدوین چارچوب‌‌های حمایتی از تحقیق و توسعه شرکت‌‌های فعال و ایجاد مشوق‌‌های ویژه شرکت‌‌های دانش بنیان و نوپای فعال در صنعت لوازم خانگی قابل دستیابی است. در ادامه اولویت‌‌های احصاء شده، توسعه مهارت‌‌های نیروی انسانی، توسعه شبکه تامین، توسعه استانداردها، توسعه خدمات متصل به تولید و توسعه و تکمیل زیرساخت‌‌های لجستیک و رهگیری ضرورت یافته است. لذا با در نظر گرفتن برنامه‌‌های سیاستی سایر کشورها و همچنین نتایج حاصل از ارزیابی پرسشنامه‌‌های توزیع شده میان خبرگان و مصاحبه‌‌های صورت گرفته با فعالان صنعت لوازم خانگی، محورهای اقدامات و برنامه‌‌های ارتقای قدرت رقابت‌‌پذیری صنعت لوازم خانگی کشور را می‌‌توان در محورهای اساسی سیاست‌‌گذاری مشتمل بر«اصلاح ساختار بنگاهی و بهبود صرفه‌‌های مقیاس و تنوع»، «تبیین نقشه‌‌راه رقابت‌‌پذیری بر مبنای توسعه و تکمیل شبکه تامین (خصوصا قطعه‌‌سازی)»، «تقویت رقابت‌‌پذیری تولید و زنجیره ارزش با تمرکز بر ادغام‌‌ها و تشکیل کنسرسیوم و گروه‌‌های کسب و کار»، «توصیه برای تقویت رقابت‌‌پذیری حلقه‌‌های متصل به تولید» و «ارتقای رقابت‌‌پذیری محصول در ابعاد فناورانه از طریق تحقیق و توسعه مشترک» مد نظر قرار داد.