فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این مقاله، سیالیت در تقسیم­بندی ژانر موسیقی کلاسیک ایرانی را مرتبط با معنای خلاقیت به‌مثابة «فرایندی فرهنگی» مطالعه کردیم. از طریق مصاحبه نیمه­ساختاریافته با پنج نفر از موسیقی‌دانان در ژانر موسیقی دستگاهی، چگونگی رابطة برساخت خلاقیت در «فرهنگ تولید» صنعت موسیقی ایران را با تقسیم­بندی ژانر کلاسیک ایرانی تحلیل کردیم. طبق نتایج، مضامین اصلی عبارتند از «خلاقیت شهرت-محور» که موسیقی شبه‌دستگاهی، ترکیبی و سفارشی-سازمانی را ایجاد می­کند، «خلاقیت ناب» که ژانر هنری را می­آفریند و «خلاقیت فرهنگ‌ساز» که ژانر اصیل دستگاهی و هنر اجتماعی را خلق می­کند. در هر ژانری، کدهای اخلاقی و آیینی و جایگاه مخاطب و سود متفاوت است. کدهای اخلاقی و آیینی در مضمون فرهنگ‌ساز، مرتبط با پیش‌شرط­های اخلاقی مانند تواضع و آداب آیینی ساز زدن است. رابطه با مخاطب، عمودی و در راستای ارتقای سلیقه شنیداری اوست و سود مالی در آن آینده­نگرانه است. در خلاقیت ناب، کدهای اخلاقی و آیینی برجسته نیستند، مخاطب غایب است و خود واقعی خالق در این ژانر حضور دارد. ژانر شهرت- محور، با تصور مخاطب شروع می­شود، احساس از خودبیگانگی هنرمند در این ژانر وجود دارد، نتیجه­گرایی سریع مالی در آن دنبال می‌شود و کدهای اخلاقی و آیینی مبتنی بر خودنمایی تکنیکی است.