فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امروزه یکی موانع توسعه و گسترش کشاورزی پایدار کیفیت نامناسب آب آبیاری است. آبیاری با آب‌های فاقد کیفیت مطلوب می‌تواند مشکلاتی در رابطه با شوری، نفوذپذیری و مسمومیت ایجاد نماید. این تحقیق به‌منظور پیش‌بینی الگوی پراکنش مکانی شاخص-های کیفی آب زیرزمینی استان گلستان برای مصرف کشاورزی انجام گرفت. بدین‌منظور تغییرات مکانی پارامترهای EC، TDS، SAR، pH، Na+، Cl-، SO42-، Ca2+، HCO3-، Na%، ES (شوری موثر) و PS (شوری بالقوه) بر اساس آمار کیفی 207 حلقه چاه، مورد بررسی قرار گرفت. ابتدا نیم-تغییرنمای تجربی پارامترها محاسبه و بهترین مدل تئوری بر آن‌ها برازش شد. سپس میان‌یابی پارامترهای مورد بررسی با استفاده از روش کریجینگ صورت گرفت و نقشه‌های پهنه‌بندی شده در محیط GIS تهیه گردید. برای ارزیابی ریسک شوری و سمیت آب، نقشه‌های احتمال عبور از حد آستانه معین برای برخی پارامترها و شاخص‌های کیفی با استفاده از روش کریجینگ شاخص ترسیم شد. نتایج نشان داد تمامی پارامترهای کیفی آب از همبستگی مکانی خوب با ساختار کروی برخوردارند. براساس نقشه‌های پهنه‌بندی شده و استاندارد آزمایشگاه شوری خاک امریکا و نیز دستورالعمل FAO، منطقه به نواحی مختلف از نظر کیفیت آب تقسیم‌بندی شد. نتایج نشان داد حدود 95% منطقه دارای آبی با کیفیت متوسط از نظر شوری و سدیمی (C3S1 و C3S2) می‌باشد. از طرفی بر اساس دستورالعمل FAO 89% منطقه از آبی با کیفیت خوب و متوسط برخوردار است. آب با کیفیت خوب بیشتر شامل نواحی شرقی، جنوب شرقی و شمال غربی منطقه با مساحت حدود 2592 کیلومتر مربع می‌باشد. بر اساس نقشه‌های احتمال ES و PS، احتمال بروز مشکل شوری در نواحی مرکزی و بخش‌هایی از غرب منطقه بیشتر است. طبقه‌بندی-های انجام شده همراه با نقشه‌های احتمال تولید شده می‌تواند کمک موثری به برنامه‌ریزان و مدیران ذیربط در اتخاذ تصمیمات مدیریتی صحیح برای بهره‌گیری مناسب از منابع آب و خاک در راستای نیل به کشاورزی پایدار در منطقه بنماید.