رویکردی جامعهشناختی به رسالت هنرمند متعهد؛ نمونه مطالعاتی: نقاشیهای نهضت بیداری اسلامی
نویسندگان
1 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، سمنان، ایران
doi
10.22059/jsal.2021.81066چکیده
رسالت هنرمند و نقش هنر در جامعه، از پرسشهای همیشگی هنر بهشمار میآید که از گذشتههای دور در میان اندیشمندان موضوع بحث بوده است. در یک سوی این ماجرا نظریة هنر برای هنر قرار دارد و در سوی دیگر این طیف، نظریة هنر مفید یا کارکرد اجتماعی جای دارد. در تمامی این چالشها، نقش هنر در جامعه و رسالت هنرمند مورد سؤال بوده است. سؤال پژوهش آن است که چه تفاوتهایی میان برداشت مخاطب عام و مخاطب خاص از مفهوم زیبایی اثر هنری وجود دارد؟ نمونه مطالعاتی پژوهش شامل 10 نمونه است که از میان آثار نقاشیهای نهضت بیداری اسلامی انتخاب شدهاند. افراد شرکتکننده در آزمون در دو گروه دستهبندی شدند: 1- مخاطب خاص: هنرمندان حرفهای فعال در خلق آثار هنری و دوستداران حرفهای هنر و 2- مخاطب عام: علاقهمندان عمومی به آثار نهضت بیداری اسلامی. در این آزمون، از روش آلفای کرونباخ برای محاسبة قابلیت اعتماد استفاده شده است. در این حالت، هماهنگی درونی ابزار اندازهگیری و پرسشنامه طراحی شده مورد نظر است. برای محاسبة ضریب آلفای کرونباخ، ابتدا واریانس نمرههای هر یک از سؤالهای پرسشنامه و سپس واریانس کل محاسبه شده است. بر اساس فرمول مربوط، مقدار ضریب آلفا محاسبه میشود. در آزمون 404 پرسششونده، در گروه نخست 173 نفر؛ و در گروه دوم 231 نفر شرکت کردهاند. نتایج پژوهش تأکید دارد که همانطور که انس با مردم و توجه ویژه به جایگاه هنرمند و رسالت فرهنگی و اجتماعی او، رمز پایایی و ماندگاری هنر اسلامی بوده است. هنرمند متعهد برای ایفای رسالت اجتماعی خود، لازم است ضمن رعایت مفاهیم، اصول و ارزشهای هنری، آثاری قابل درک برای مخاطب عام طراحی و تولید کند.