فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تنش شوری موجب کاهش عملکرد گیاه برنج (Oryza sativa)؛ غذای نیمی از مردم جهان، می‌گردد. به‌منظور ارزیابی پارامترهای ژنتیکی برخی از ویژگی‌های گیاه برنج در مرحله جوانه‌زنی به‌عنوان عاملی مهم‌ در استقرار مطمئن گیاهان، تعداد 117 لاین F2:4 به‌ همراه والدین تلاقی (موسی‌طارم و 304)، در دو آزمایش ‌تنش شوری (8 دسی‌زیمنس بر متر) و بدون تنش، به‌صورت جداگانه در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در دانشگاه یاسوج در سال 1395 کشت گردیدند. پرولین محلول ساقه‌چه بیشترین تنوع ژنتیکی را در هر دو حالت تنش و بدون تنش داشت و پروتئین و قندهای محلول در رده‌های بعدی بودند. ژنوتیپ‌ها کمترین ضریب تنوع ژنتیکی را در هر دو حالت تنش و بدون تنش برای درصد جوانه‌زنی نشان دادند. بالاترین میزان وراثت‌پذیری در شرایط تنش و بدون‌تنش به ویژگی‌های پرولین، پروتئین و قندهای محلول تعلق داشت. بیشترین همبستگی فنوتیپی در شرایط بدون ‌تنش، مربوط به طول ریشه‌چه با شاخص بنیه طولی گیاهچه (0.75) و وزن خشک ساقه‌چه با شاخص بنیه وزنی گیاهچه (0.75) و در شرایط تنش بین سرعت جوانه‌زنی با شاخص بنیه طولی گیاهچه (0.80) دیده شد. بر اساس چرخش واریمکس در شرایط بدون تنش، پنج عامل بخش هوایی گیاهچه، بخش زیرزمینی گیاهچه، شاخص‌های جوانه‌زنی، خصوصیات فیزیولوژیکی و پروتئین کل با 74 درصد مجموع واریانس توجیهی و در شرایط تنش شش عامل مؤثر بر ویژگی‌های مورفولوژیکی، ریشه‌چه، وزن گیاهچه، قندهای محلول، پرولین و پروتئین کل با 78 درصد مجموع واریانس توجیهی شناسایی شدند. به‌طورکلی نتایج این پژوهش نشان داد که می‌توان ویژگی‌های پرولین و قندهای محلول گیاهچه و همچنین طول ساقه‌چه، وزن تر و خشک ساقه‌چه و درصد و سرعت جوانه‌زنی را به‌عنوان شاخص‌های مؤثر در گزینش ژنوتیپ‌های متحمل شوری برنج در مرحله جوانه‌زنی مورداستفاده قرارداد.