چالشها و فرایند ساخت هویت همسری در ازدواج زودهنگام: یک مطالعه دادهبنیاد
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری روانشناسی، گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 روانشناسی تربیتی و مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران. ایران.
3 دانشیار، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 استادیار، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی تهران، تهران، ایران.
doi
10.22034/jmpr.2023.16528چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی چالشها و فرایند ساخت هویت همسری در ازدواج زودهنگام انجام شد. در این مطالعه از رویکرد کیفی با روش نظریه دادهبنیاد استفاده شد. مشارکتکنندگان در این پژوهش 23 نفر شامل زنان دارای ازدواج زیر 15 سال بودند که به روش نمونهگیری هدفمند بر پایه اصل اشباع انجام شدند. ابزار پژوهش، مصاحبه نیمهساختاریافته با پرسشهای باز و استاندارد شده است که این اطلاعات با رویکرد نظریه زمینهای اشتراوس و کوربین تحلیل و طبقهبندی گردیدند. پس از بررسی و مقولهبندی یافتهها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی، 350 کد باز، 48 مقوله فرعی و 11 مقوله اصلی به دست آمد که تحلیل و کاوش دقیق و عمیق یافتهها و بررسی روابط حاکم در میان مقولات، سبب کشف پدیده مرکزی "ساخت هویت همسری" در پژوهش شد که جا پای این پدیده در تمامی مقولات دیده میشود. همچنین نتایج پژوهش نشان داد که زندگی بدون هویت کودکی و عوامل فردی و فرهنگی ازدواج بهعنوان شرایط علی، فشار اجتماعی منجر به انتخاب زندگی غیرقابل اجتناب و چالشها و مشکلات اساسی به عنوان شرایط زمینهای، الگوهای یادگیری همسری و بحرانهای حاد در زندگی مشترک بهعنوان شرایط مداخلهای، تغییر مسیر زندگی کودکهمسران، حل مساله ناسازگارانه و حل مسئله سازگارانه به عنوان راهبردها و سبک همسری کودکهمسران و وضعیت رضایت از زندگی و آیندهنگری آنان به عنوان پیامد ساخت هویت همسری مفهومبندی شدند.