تحلیل جامعه‌شناختی مؤلفه‌های هویّت‌ساز در خاطره-‌داستان نورالدین پسر ایران

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه رازی

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی، دانشگاه رازی

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه رازی

doi
10.22059/jsal.2021.81067
چکیده

هویّت از نگاه جامعه‌شناختی ابعادی گوناگون دارد که هویّت دینی، ملّی و قومی نمونه‌هایی از آن هستند و هر یک ارزش‌ها و هنجارهای ویژه‌ای دارند که گاهی مشترک و گاهی متفاوت‌اند. خاطره‌-داستان نورالدین پسر ایران از آثار ادبیات روایی دفاع مقدس است که بخشی از ارزش‌ها و هنجارهای دینی، ملّی و قومی را بازتاب داده ‌است. هویّت ملّی و دینی مبتنی‌بر شاخص‌های گذشته‌شناسی، خودشناسی، خودباوری و دشمن‌شناسی است که در خاطرات سیّدنورالدین عافی، بازتاب یافته و نشان‌دهندة نگرش فکری و فرهنگی رزمندگان، شرایط فرهنگی و اجتماعی آنان، رخداد‌های دوران دفاع مقدّس و به‌عبارتی بازتاب هویّت دینی و ملّی جامعة ایرانی در دوران دفاع مقدّس است. پژوهش پیش‌روی با هدف تبیین شاخص‌های هویّت دینی و ملی مبتنی‌بر شرایط فرهنگی و اجتماعی رزمندگان در خاطره-‌داستان مورد مطالعه با تکیه بر الگوی پیشنهادی هانری زالامانسکی مبتنی‌بربراساس جامعه‌شناسی محتواگرا با رویکردی توصیفی- تحلیلی انجام شده ‌است. دستاورد تحقیق نشان می‌دهد، هویّت دینی، ملی و قومی در این خاطره‌-داستان، مبتنی‌بر گذشته‌شناسی، خودشناسی، خودباوری و دشمن‌شناسی است که در مفاهیمی چون پیروی از الگوهای دینی، عمل‌گرایی دینی و ملی، نقش و کارکرد نمادهای دینی، نوزایی آگاهانه و شهادت‌طلبی، وطن‌دوستی و میهن‌خواهی مبتنی‌بر هویّت دینی و ملی، هویّت دیگری و دشمن‌ستیزی از برجسته‌ترین محتواهایی است مبتنی‌برکه بر مبنای هویّت دینی و ملّی بازتاب یافته ‌است.