فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هند، در ابعاد اقتصادی، سرمایه‌گذاری‌ و تجاری جایگاه پویا و رو به رشدی در اقتصاد بین‌الملل دارد و با شکل‌گیری موافقتنامه تجارت و همکاری (روابط اقتصادی و تجاری ایران و هند با امضای تفاهم‌نامه‌ای به ارزش 500 میلیون دلار در سال 2015 برای توسعه بندر چابهار وارد فاز جدیدی شد؛ سرمایه‌گذاری برای احداث خط آهن، توافق سه‌جانبه ایران، هند و افغانستان برای احداث کریدور حمل و نقل بین‌المللی در چابهار، علی‌رغم تحریم آمریکا علیه ایران، به گسترش روابط کمک کرد. با توجه به تلاش‌های انجام شده برای بسترسازی توسعه تجارت دوجانبه، انعقاد موافقت‌نامه تجارت ترجیحی دوجانبه می‌تواند تسهیل‌کننده باشد) به‌ویژه موافقتنامه تجارت ترجیحی بین ایران و هند، منافع قابل توجه غیراقتصادی، اقتصادی ‌و تجاری می‌تواند به همراه آورد. مطالعه‌ حاضر در راستای ارائه پاسخ به این پرسش‌ها است که تجارت دوجانبه ایران و هند چه وضعیتی دارد و در یک دهه گذشته، آیا تغییر و تحولات تجاری دوجانبه ناشی از اثر انحراف‌‌ و یا ‌ایجاد تجارت بوده است؟ هدف اصلی مقاله، ارزیابی توسعه تجارت دوجانبه ایران و هند است. برای این منظور، معیارهایی از قبیل «برآورد ظرفیت تجاری» و «محاسبه ایجاد و انحراف تجارت» برای توسعه تجارت دوجانبه طی دوره 2020-2010، مورد سنجش و ارزیابی قرار گرفته است. مطابق محاسبات، ظرفیت صادرات ایران به هند معادل 21 میلیارد دلار است که با توجه به میزان صادرات فعلی، حدود 88.6 درصد از این پتانسیل محقق نشده است. همچنین 90 درصد از این کالاها واسطه‌ای و حدود 10 درصد مصرفی است که به‌ترتیب از متوسط تعرفه 9.5 درصد و 28.6 درصد برخوردارند؛ به نظر می‌رسد کاهش تعرفه‌های هند در چارچوب موافقت‌نامه تجارت ترجیحی می‌تواند زمینه افزایش صادرات ایران به هند را فراهم سازد. همچنین، نتایج مطالعه نشان می‌دهد، طی دوره، افزایش سهم تجارت دوجانبه ایران و هند همسو با توسعه تجارت ایران نبوده است ‌و توسعه و تعمیق تجارت دوجانبه به توسعه تجارت ایران منجر نشده است. تحلیل نتایج حاکی است که عدم توسعه تجارت دوجانبه ناشی از ساختار تجاری ایران است‌و هم‌اکنون امکان توسعه تجارت دوجانبه بین ایران و هند ضعیف به نظر می‌رسد. البته با ارتقای ساختار اقتصادی-تجاری ایران، امکان بهره‌گیری از منافع تجارت دوجانبه و همگرایی اقتصادی-تجاری فراهم می‌شود.