پیشبینی خردمندی براساس تفکر انتقادی با واسطهگری سبکهای پردازش اطلاعات
نویسندگان
1 دکترای روان شناسی تربیتی، دانشگاه مازندران ،دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، مازندران، ایران
2 دانشیار گروه روان شناسی، دانشگاه مازندران، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران
doi
10.22084/j.psychogy.2022.24314.2317چکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر، تدوین یک مدل معادلات ساختاری برای سنجش روابط مستقیم و غیرمستقیم خردمندی براساس تفکر انتقادی با واسطهگری مؤلفههای سبکهای پردازش اطلاعات در دانشجویان دانشگاه تهران بود.روش: روش پژوهش حاضر در حوزه طرحهای توصیفی – همبستگی و روش تحلیل از نوع مدلیابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش حاضر را کلیه دانشجویان دختر و پسر شاغل به تحصیل در مقاطع تحصیلات تکمیلیارشد و دکتری دانشگاه تهران در سال تحصیلی 99-1398 تشکیل میدادند که بهعنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. حجم نمونه براساس حداقل آزمودنی موردنیاز به ازای متغیرهای آشکار در مدل، تعداد ۳۵۷ نفر بود. روش نمونهگیری، خوشهای چند مرحلهای تصادفی بود. بهمنظور گردآوری دادهها و اندازهگیری متغیرهای پژوهش از پرسشنامههای خردمندی اشمیت و همکاران (2012)، تفکر انتقادی ریکتس (2003) و سبـکهای پردازش اطلاعات پاسینی و اپستین (1999) استفاده شد. تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده از نرمافزار SPSS-23 و AMOS-22 صورت گرفت. ارزیابی مدل پژوهش با استفاده از شاخصهای برازش مدل معادلات ساختاری و با تکنیک تحلیل مسیر صورت گرفت.یافتهها: بررسی ضرایب همبستگی نشان داد که تفکر انتقادی قادر به پیشبینی مستقیم خردمندی بوده و دارای اثر مستقیم و معنادار میباشد. تعیین معناداری اثر غیرمستقیم نیز حاکی از آن است که مؤلفههای سبکهای پردازش اطلاعات (پردازش اطلاعات عقلانی 44/0>P و پردازش شهودی 26/0>P) نقش میانجیگری داشته و سهم واسطهگری آن بین متغیرها بهصورت کامل مثبت و معنادار بوده است.نتیجهگیری: همچنین بررسی ضرایب حاصل از تحلیل مدل نشان داد که 61 درصد از واریانس خردمندی، 32 درصد واریانس پردازش اطلاعات عقلانی و 3 درصد از واریانس پردازش اطلاعات شهودی، را تبیین مینماید. بهطورکلی میتوان نتیجه گرفت تفکر انتقادی دانشجویان باید مورد توجه جدی قرار گیرد، چون علاوهبر تأثیر بر خردمندی دانشجویان، سبکهای پردازش اطلاعات آنها را هم تحت تأثیر خود قرار میدهد که در نتیجه یادگیرندگان در سطح آموزش عالی از سویی از عهده بحث و جدلهای تفسیری و تصمیم گیریهای خردمندانه و واقعبینانه بر میآیند و از سوی دیگر توانایی بهکارگیری روشها و فن آوریهای نوین آموزشی در فرآیند حل مسئله زندگی واقعی و اهمیت برخورد خردمندانه با آنها را کسب مینمایند.