مسیریابی وسایل نقلیه حمل کالا با قابلیت در نظر گرفتن محدودیت ظرفیت و هزینه ثابت بکارگیری ناوگان

نویسندگان

1 استادیار، گروه مهندسی عمران، دانشکده مهندسی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

doi
10.22119/jte.2023.351517.2611
چکیده

صورت کلاسیک مسأله «مسیریابی وسیله نقلیه» هزینه حمل‌ونقل را مربوط به کمان­ های شبکه می­ داند، در صورتی که هزینه­ های اولیه (ثابت) بکارگیری وسیله نقلیه و استخدام راننده جزء هزینه ­های اصلی حمل‌ونقل کالا به حساب می ­آیند. در این مقاله، مدلی برای مسأله «مسیریابی وسیله نقلیه» ارائه شده است، که در آن هزینه ­های اولیه بکارگیری وسیله به صورت مجزا و در کنار سایر هزینه ­ها کمینه می­ گردد. این مسأله یک مسأله با «پیچیدگی بالا» به حساب می ­آید، و نمی ­توان آن را در شبکه­ های درون­ شهری بزرگ به صورت دقیق و در مرتبه زمانی چندجمله ­ای حل کرد. بنابراین، برای حل مدل پیشنهادشده از الگوریتم «بهینه ­سازی اجتماع مورچگان» استفاده شده است. الگوریتم ­های قبلی بهینه ­سازی اجتماع مورچگان که برای حل مسیریابی وسیله نقلیه ارائه ­شده ­اند، قادر به در نظر گرفتن هزینه­ های اولیه بکارگیری وسیله به عنوان یک عامل هزینه در تابع هدف نیستند. یکی از نوآوری­ های این مقاله به اصلاح این الگوریتم برای منظور کردن هزینه­ های اولیه بکارگیری وسیله معطوف شده است. برای ارزیابی توان مدل پیشنهادشده، شبکه شهر مشهد با 253 ناحیه ترافیکی و یک دپو در منطقه مرکزی شهر، برای بکارگیری مدل روی شبکه واقعی انتخاب شده است. نتایج نشان می ­دهند که روش حل ارائه شده با سرعت قابل قبول (با زمانی کمتر از 2 ثانیه) به نتایج تقریبی مطلوب همگرا می­ شود. این در حالی است که حل مدل مذکور با استفاده از نرم ­افزارهای تجاری موجود ممکن نیست.