فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ادبیات تعلیمی به آن دسته از آثار ادبی اطلاق می‌شود که محتوای آن‌ها آموزه‌های اخلاقی، اجتماعی و یا علمی بوده و به هدف تعلیم و تربیت آفریده می‌شوند. یکی از برجسته‌ترین آثار در حوزه ادبیات تعلیمی منثور فارسی، کتاب قابوس‌نامه است. قابوس‌نامه یا نصیحت‌نامه از آثار قرن پنجم هجری قمری و اثری تعلیمی- تربیتی بوده که در حوزه اخلاق و ارشاد، جایگاه خاصی دارد. ویژگی‌های قابوس‌نامه، تنها مربوط به محتوای تعلیمی و اندرزگونه آن نیست؛ بلکه عوامل متعددی در کنار هم به تعمیق و نفوذ این آموزه‌های تربیتی در مخاطب کمک می‌کنند. در این راستا، پژوهش حاضر به دنبال بحث و بررسی نشانگرهای گفتمان در این اثر تعلیمی می‌باشد. مبنای نظری این پژوهش، نظریه ارائه شده از سوی فریزر در باب نشانگرهای گفتمان و تقسیم‌بندی وی از آن‌ها است. در این مقاله ابتدا در ارتباط با ادبیات تعلیمی، قابوس‌نامه و نشانگرهای گفتمان سخن گفته خواهد شد. سپس، نشانگرهای موجود در متن این کتاب براساس تقسیم‌بندی چهارگانه 1- نشانگرهای تفصیلی، 2- نشانگرهای تقابلی، 3- نشانگرهای استنتاجی و 4- نشانگرهای زمانی تحلیل و بررسی می‌گردد و با توجه به نتایج به دست آمده از بررسی‌ها، به سؤالاتی که در ارتباط با این پژوهش و در بخش مقدمه مطرح شده است، پاسخ داده‌ می‌شود.