مقایسه عقاید کلامی مولوی در مثنوی با عقاید کلامی علامه حلی با توجه به کلید واژه ها و شواهد مثال

نویسندگان

1 عضو هییت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور

2 دبیر زبان و ادبیات فارسی

doi
10.30473/pab.2023.66745.1867
چکیده

مثنوی معنوی یک اثر عرفانی است که همچون خورشیدی نورانی بر آسمان بلند عرفان اسلامی و ادب ایرانی و زبان فارسی می‌درخشد، در طول قرنها پس از انشای آن، همواره مورد توجه دوستداران معنویت و علاقه‌مندان کمال، تشنگان حقایق عرفانی و شیفتگان فرهنگ اسلامی بوده است. با بررسی و مطالعه مثنوی مشاهده میشود که در بسیاری از موارد عقاید فقهی-کلامی مولوی متفاوت با نظریات کلامی علامه حلی بوده و بیشتر موافق با عقاید گروه اشاعره می باشد این پژوهش سعی در استخراج از طریق کلید‌واژه‌ی لفظی، مطالعه مفهومی و گردآوری مفاهیم، تحلیل و استنباط داده ها، کاوش و استخراج عقاید مطرح شده در مثنوی و مقایسه آن با عقاید کلامی علامه حلی دارد. روش انجام کار روش کلید واژه ای– مفهومی است به این صورت که در یک موضوع خاص مثلاً جبر و اختیار ،سعی شده است تمامی ابیاتی که در آنها کلمه های مربوط به جبر و اختیار، به کار رفته است گردآوری شود و علاوه بر این با مطالعه مثنوی، مفاهیمی که به این موضوع مربوط است بررسی گردد. با در نظر گرفتن آنچه که از مقایسه عقاید کلامی علامه حلی و مولوی بدست میآید مشاهده میگردد که نظرات و عقاید کلامی آنها در بسیاری از موارد با یکدیگر متفاوت و در مقابل هم میباشد مثلاً در رویت سعیده، ، جبر و اختیار، توحید افعالی، قضا و قدر