رمزگشایی از برخی کهن‌الگوها در عامه سروده‌های مهدی اخوان ثالث

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد یاسوج، دانشگاه دولتی، یاسوج ، ایران

2 استادیارگروه زبان و ادبیات فارسی، واحد یاسوج، دانشگاه دولتی، یاسوج ، ایران

3 دانشیار دانشگاه یاسوج

doi
10.30473/pab.2021.55997.1787
چکیده

ادبیّات در گذر تاریخی خود از عوامل بسیاری اثر پذیرفته است که از جملۀ آن‌ها می‌توان، عناصر زبان عامیانه را نام برد؛ البته تأثیر این عناصر در همۀ دوران ادب فارسی به یک اندازه نبوده است. زبان عامه به‌عنوان گونه‌ای از زبان دربردارندۀ عناصر گوناگونی است که به نسبت قابل توجّهی در شعر شاعران معاصر نمود یافته است. فولکلور مجموعه‌ای است از اعتقادات، افسانه‌ها، قصه‌ها، عادات و سنن و خرافاتی که در عمل، سینه به سینه از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود و بیانگر آرزوها و شیوۀ تفکّر و ارزش‌های فرهنگی یک قوم است. شاعران و ادیبان از جمله حافظان فرهنگ و سنن عامه هستند که فرهنگ مردم عصر خود را در آثار خویش ثبت می‌کنند. مهدی اخوان ثالث از جمله شاعران معاصر، از عناصر زبان عامه در اشعار خود بسیار بهره برده است. اشعار او زمینۀ اجتماعی دارد. وی به‌ویژه در اشعار محلی خود توجّه خاصی به فرهنگ عامه داشته و مؤلفه‌های گوناگون فرهنگ عامه را در آثار او می‌توان مشاهده کرد. در این پژوهش که به شیوۀ توصیفی- تحلیلی و روش کتابخانه‌ای است، تلاش شده است تا با تعاریفی دقیق و جامع از کهن‌الگو و صور کهن‌الگویی، نمودهای آن در اشعار عامیانۀ اخوان استخراج و مورد بررسی قرار گیرد. با بررسی اشعار عامیانۀ اخوان، کهن‌الگوهای آنیما، سایه، نقاب، آب، سفر و اعداد در اشعار او به کار رفته است.