واکاوی نظامند هنجار گریزی در غزلیات سیف فرغانی (با تکیه بر الگوی لیچ)

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بوعلی سینا

2 زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بوعلی سینا همدان

doi
10.30473/pab.2020.8265
چکیده

فرا هنجارگریزی یا هنجارگریزی از وجوه « رستاخیز واژگان » بر مبنای زبان شناسی و از نظریه های نقد ادبی است ، که در چارچوب مکتب فرمالیسم روسی در سال 1917، بیان شده اشت . این نظریه ، ارتباط تنگاتنگی با علم بلاغت و آرایه های ادبی آن دارد. جفری لیچ ، زبان شناس انگلیسی ، آشنایی زدایی را نتیجۀ توازن یا قاعده افزایی و فراهنجاری می داند. الگوی هنجار گریزی لیچ بررسی هشت نوع هنجارگریزی شامل آوایی ، زمانی، سبکی ، گویشی، معنایی، نحوی، نوشتاری و واژگانی است. مسأله اصلی در این پژوهش، به شیوۀ تحلیلی توصیفی،بررسی انواع هنجارگریزی بویژه هنجارگریزی معنایی در غزلیات سیف فرغانی است. در مقالۀ حاضر، نمونه هایی از هنجارگریزی با نمونه های تصادفی از غزلیات سیف فرغانی از قبیل مجاز، تشبیه، استعاره، کنایه، متناقض‌نما و... انتخاب شده است. نتیجۀ بررسی‌های نشان داد ‌ ؛ سیف از روش هنجارگریزی بسیار بهره برده و از انواع مختلف هنجارگریزی معنایی استفاده کرده است؛ این بهره گیری ها به صورت یکسان نبوده و یکی از پر بسامد‌ترین هنجارگریزی‌هایی غزلیات سیف؛ تشبیه می‌باشد ، که این هنجارگریزی‌ها در شعر وی، از نوع تجسم‌گرایی است.