تحلیل حقوقی موضوع و طرفهای معامله در قراردادهای آتی با تاکید بر مدیریت ریسک
نویسندگان
1 استادیار، گروه حقوق خصوصی و اقتصادی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی
2 دانشجوی دکتری مدیریت قراردادهای بین المللی نفت و گاز، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران
doi
10.22034/bs.2022.247065چکیده
ابتنای قراردادهای آتی بر محاسبات نسبتاً پیچیده و نوسانات اقتصادی و رفتار بازار و معامله گران، ایجاب میکند که قراردادهای مذکور از ساز و کار مشخص و منقحی برای انعقاد و اجرا بهرهمند باشند. به دیگر سخن، باید اصول مدیریت ریسک بهعنوان یکی از ارکان اساسی تشکیل و اجرای قراردادها به درستی تبیین و نظاممند گردد. به این منظور، از امکان و ظرفیت بورس بهعنوان کارآمدترین عرصه و ابزار انجام چنین معاملاتی، استفاده میشود. بر این اساس بررسی موضوع و طرفهای معامله با نظرداشت ویژگیهای قراردادهای آتی و محیط ارائه و اعمال آن(بورس) از منظر مدیریت ریسک اهمیت زایدالوصفی مییابد. نویسندگان به این نتیجه رسیدهاند که اولاً تبیین روشنِ ماهیت موضوع و طرفهای قراردادهای آتی و زدودن هر نوع زنگار ابهام در ماهیت و تعاریف موضوع و نیز ماهیت طرفهای قراردادهای آتی علیالخصوص ماهیت طرف سوم قرارداد (کارگزار) میتواند باعث مدیریت بهینه تر ریسک گردد، ثانیاً؛ در تحلیل موضوع و اطراف معامله در قراردادهای آتی نمیتوان صرفاً به قواعد عام قانون مدنی بسنده و آنها را در قالب یکی از عقود معین گنجاند، متقابلاً نمیتوان همه موارد مطروحه را به ماده 10 قانون مدنی احاله کرد. نویسندگان پیشنهاد دادهاند جهت بهبود مدیریت ریسک در قراردادهای آتی؛ میزان تعهدات، مسئولیتها و ماهیت حقوقی اطراف قرارداد در مقابل یکدیگر و در ارتباط با بورس، به درستی تبیین و بهطور دقیق مشخص و تصریح گردد، از سوی دیگر پیشنهاد دادهاند در مواقعی که تردیدی در تبیین حقوقی موضوع و ماهیت طرفهای قراردادهای آتی وجود دارد میتوان با نظر داشت مدیریت ریسک، آن نوع از تاسیسات و نهادهای حقوقی را برگزید که منتج به مدیریت بهینه تر ریسک گردد.