فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در مفهوم تلخ اندیشی با اندیشه روبرو هستیم؛ اندیشه‌ای که به نگرش ختم می‌شود؛ نگرشی که از اندیشۀ تلخ سرچشمه می‌گیرد تلخ و سیاه خواهد بود. این نگرش به منزلۀ عینکی است تیره و تار که همه چیز را تلخ و منفی می‌بیند و قاعدتاً سیاهی‌ها را تیره‌تر و بدی‌ها را بدتر از آن چه هست، معرّفی می‌کند. تلخ‌اندیشی می‌تواند زمینۀ فردی یا اجتماعی داشته‌باشد. بنابراین. مهدی اخوان ثالث از جمله شاعران تلخ‌اندیش دورۀ معاصر است که به عنوان شاعری تلخ‌اندیش شناخته می‌شود. تا جایی که برخی او را حماسه‌سرای شکست نامیده‌اند. در این پژوهش، اشعار مهدی اخوان ثالث در شش دوره، بررسی شده‌است. بر اساس این بررسی، اخوان را نمی‌توان یک شاعر سراسر تلخ‌اندیش به حساب آورد؛ چرا که فضای اشعار او در دورۀ پیش از کودتای 28 مرداد امیدوارانه بوده‌است. تلخ‌اندیشی اخوان، نخست از زمینۀ فردی و زندگی شخصی او سرچشمه گرفته‌است. اخوان ثالث پس از کودتا تحت تأثیر این شکست اجتماعی و سیاسی، دچار تلخ‌اندیشی اجتماعی شده‌ که در نهایت به یأس فلسفی ختم شده‌است. احساس تنهایی، احساس غربت و نوستالوژی، مرگ‌اندیشی و پوچ‌انگاری مهم‌ترین مضامین تلخ‌اندیشانه در شعر مهدی اخوان ثالث است.