فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جایگاه و ویژگی حروف الفبای پارسی از منظر شکل ظاهری و ادبی و نقش آنها در آفرینش ترکیبات، تعابیر و مضامین دینی، عرفانی و ادبی، شعرا و نویسندگان تمام ادوار شعر فارسی را بر آن داشته است تا به مضمون آفرینی با آنها بپردازند. براین اساس، مضامین بکر، فضاهای شاعرانه، ترکیبات و تعابیر نغز و ظریفِ برساخته از حروف الفبای پارسی در کنار دیگر مضامین ادبی و هنری، از دیرباز تاکنون در پهنة ادب فارسی، جایگاه خاصی پیدا کرده است. عطارتوجّه خاصی به حروف الفبا و ساختارهای هنری و ادبی آنها برای تبیین اندیشه های دینی، عرفانی خود داشته است. در این مقاله، ضمن بررسی جایگاه و ویژگی حروف الفبای پارسی از منظر شکل ظاهری و ادبی، به نقش آنها در آفرینش ترکیبات، تعابیر و مضامین دینی، عرفانی و ادبی در آثار عطار(دیوان اشعار، منطق الطیر و تذکره الاولیاء) پرداخته ایم. با تحلیل و بررسی شواهد شعری از کاربرد حروفی که در آفرینش مضامین عرفانی، دینی و ادبی نقش داشتند، به این نتیجه رسیدیم که عطار، ضمن توجّه خاص به جایگاه و ویژگی های حروف الفبا، مباحث دینی و عرفانی خاص خود را با مضامین و تعابیر ظریف ادبی بیان داشته است. عطار تقریباً از همه حروف الفبا در این زمینه بهره برده است، اما دامنة کاربرد حرف الف در مقایسه با دیگر حروف الفبا، بیشتر است. شاعر بعد از حرف الف، به حروفی چون عین، کاف و نون به واسطة ویژگی منحصربه فرد آنها، در آفرینش مضامین عرفانی، دینی و ادبی بیشتر از دیگر حروف الفبا توجّه داشته است.