فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده در دوران قاجار سفرنامه نویسی به عنوان یکی از انواع ادبی مورد توجّه صاحبان قلم و ادیبان قرار گرفت. سفرنامه‌ها حاوی اطلاعات مختلف عصر خود هستند و سفرنامه نویسان حاصل دیده‌ها و شنیده‌های خود را بدون تکلّف و کوشش برای لفظ پردازی به قلم درمی‌آوردند و هر سفرنامه، علاوه بر اطلاعات زبانی، بنا بر اهداف و شیوه‌ی نگارش خود حاوی اطلاعات تاریخی، سیاسی، جغرافیایی، مردم شناسی، اقتصادی و... نیز هست. یکی از سفرنامه‌های با ارزش و کمتر شناخته شده‌ی عصر قاجار، سفرنامه‌ی عهد حسام، نوشته‌ی محمود میرزا قاجار است که آگاهی‌های فراوانی از احوال و دوران فتحعلی شاه و دربار او دارد و اطلاعات فراوانی را از آن روزگار ارائه می‌دهد. در این پژوهش توصیفی- تحلیلی، از این سفرنامه، بر مبنای سبک‌شناسی لایه‌ای به بررسی لایه‌های آوایی، واژگانی، نحوی، بلاغی و معنایی عهد حسام پرداخته شده‌است. یافته‌ها نشان می‌دهد، آنچه در این اثر برای نویسنده حائز اهمیت فراوان است و بیشتر از دیگر موارد، در راستای بیان آن تلاش کرده شده‌است، لایه‌ی معنایی کلام است و نویسنده برای رسیدن به این منظور، آگاهی‌هایی کامل از امورگوناگون؛ اماکن تاریخی، قلاع، پل‌ها، امامزادگان، بقاع متبرکه، وضعیت کشاورزی، اسامی ایلات و بزرگان آن‌ها، موقعیت جغرافیایی شهرها و... را ارائه کرده و به نمایش ‌گذاشته است.