پژوهشی در باب شیوه‌های درمانگری در قصّه‌های عامیانۀ ایرانی

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشکده ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

2 گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشکده ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

3 گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشکده ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

4 گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشکده ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

doi
10.30473/pab.2019.49753.1709
چکیده

درد و دردمانگری از بن‌مایه‌های رایج در قصّه‌‌های عامیانه است. دردها، درمانگران و درمانگری، اشکال، صورت‌ها و شیوه‌های متعدّدی در قصّه‌ها دارند. شناخت آنها درک عمیق‌تری از مفاهیم درد و درمان نزد عامّه آشکار می‌سازد. برای شناخت تجلّی‌های درد و درمانگری در مجموعۀ چهار جلدی قصّه‌های ایرانی انجوی شیرازی از شیوۀ توصیفی- تحلیلی بهره برده شده و صورت‌های درد، درمانگران و شیوه‌های درمانی استخراج، دسته‌بندی و تحلیل شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند درمانگران در قصّه‌های عامیانه در دو دستۀ شخصیّت‌های انسانی و شخصیّت‌های اسطوره‌ای و افسانه‌ای جای دارند. شیوه‌های درمانگری نیز عبارتند از: درمان جادویی – فراواقعی، درمان مبتنی بر پزشکی، درمان سنّتی – عامیانه و روان‌درمانی. با وجود تازگی دانش «قصّه درمانی» در روانشناسی نوین، این روش در قصّه‌های عامیانه هم نمود دارد. در اندیشۀ خوش‌بین حاکم بر قصّه‌ها دردهایی که در عالم واقع درمانی ندارند، با درمانگران اسطوره‌ای و افسانه‌ای و روش‌های فراواقعی و جادویی درمان‌پذیرند. طبیبان تنها دسته‌ای از درمانگران هستند که گاهی در درمان شکست می‌خورند و داروهایی فراواقعی تجویز می‌کنند. وجود درمانگران جادویی – فراواقعی دردی را در قصّه‌ها بدون درمان نمی‌گذارد، حتّی اگر شخصی کور مادرزاد، عقیم و نازا باشد. این اندیشۀ امیدبخش و یاریگر گویای دغدغه و آرزوی داشتن سلامتی بشر و حفظ همیشگی آن است.