حیات جشن در زندگی روزمره دهه‌ی شصت ایران

نویسندگان

1 گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 گروه مطالعات فرهنگی، موسسه‌ی مطالعات اجتماعی و فرهنگی وزارت علوم، تهران، ایران

3 دانش‌آموخته مقطع دکتری جامعه‌شناسی فرهنگی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

4 گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

doi
10.30465/scs.2025.46834.2783
چکیده

جشن در دهه شصت همچون بسیاری از مناسبات زندگی، متأثر از انقلاب، شکل و شمایلی متفاوت به خود گرفت. موضع‌گیری صریح حاکمیت نسبت به جشن‌های سیاسی سبب حذف جشن‌های یادآور حکومت پهلوی شد. جشن‌ها در ساحت زندگی خانوادگی نیز از وقوع انقلاب و تلاطم‌های ناشی از آن بی‌نصیب نماندند. هدف اصلی مقاله‌ این است تا تجربه‌ی جشن در زندگی روزمره‌ی مردم در دهه‌ی شصت را فهم کند. بدین منظور برآیندی از مفاهیم «زندگی روزمره»، «خلاقیت و مقاومت» و «احساسات فرهنگی» از نظریه‌پردازان مطالعات فرهنگی به کار گرفته شد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که گرچه حاکمیت در جهت حذف جشن‌های ملی، میدان دادن به جشن‌های مذهبی و تسخیر جشن‌های عرفی تلاش می‌کرد اما مردم با برگزاری جشن‌ها در فضاهای خصوصی‌ به شکلی متفاوت به آن حیات می‌بخشیدند. به میانجی جشن‌ها، سال‌های پرالتهاب انقلاب و جنگ، تاب آوردنی می‌شد. تجربه‌ی جشنی دهه‌ی شصت را می‌توان ذیل مقولات «حذف، به حاشیه راندن و تسخیر جشن‌ها متأثر از امر سیاسی»، «نظارت بر جشن و کنترل‌گری در فضای عمومی و خصوصی»، «ابداع مردمی و جشن‌ها»‌،‌ «سادگیِ تحمیلی به جشن متأثر از اقتصاد جنگ» و درنهایت «تجربه‌ی احساسات متناقض در جشن» صورت‌بندی کرد.