تبیین جامعهشناختی مشارکت طبقه متوسط در انقلاب اسلامی ایران
نویسندگان
1 عضو هیات علمی گروه جامعهشناسی پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران
doi
10.30465/scs.2025.50709.2953چکیده
این مقاله، مشارکت طبقه متوسط در انقلاب اسلامی ایران را از منظر رهیافت اجتماعی مشارکت سیاسی و با استفاده از روش تاریخی مورد بررسی قرار داده است؛ و به این سوال که چرا در سال 1357، طبقه متوسط (سنتی و جدید) بیشترین نقش و مشارکت را در تغییر رژیم سیاسی (انقلاب) در ایران ایفا نمود، بر اساس مدل داوطلبی مدنی سه پاسخ ارائه داده است: نخست، وجود انگیزه کافی در میان اعضای این طبقه؛ دوم، برخورداری از تواناییها و منابع لازم (شامل وقت، سرمایه مالی و مهارتهای مدنی) که امکان مشارکت را در مقایسه با سایر طبقات تسهیل مینمود؛ و سوم، ترغیب یا اجبار به مشارکت از طریق عضویت در گروهها و شبکههای سیاسی و اجتماعی. به بیان دیگر، عضویت در این گروهها و شبکهها، نقش مهمی در ترغیب و بسیج اعضای طبقه متوسط برای مشارکت ایفا نمود. بدیهی است که این سه عامل (انگیزه کافی، منابع لازم و عضویت در شبکههای اجتماعی و سیاسی)، به واسطه پایگاه اجتماعی-اقتصادی این طبقات (شامل سطح تحصیلات، میزان درآمد و منزلت شغلی) فراهم آمده بود.
