واکاوی عوامل واگرایی و تقابل در روابط ایران و عربستان
نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشکده روابط بین الملل
doi
چکیده
ایران و عربستان به عنوان دو کشور تأثیرگذار منطقه خاورمیانه، در تاریخ تعاملات خود روابط پر فرازونشیبی را در میانه الگوی همزیستی، رقابت و تقابل سپری کردهاند. چنانچه قبل از انقلاب اسلامی در راﺳﺘﺎی اﻟﺰاﻣﺎت ﺳﻴﺎﺳﻲ و اﻣﻨﻴﺘﻲ منطقه، ملزم ﺑﻪ ﻫﻤﻜﺎری ﺑﺮای از ﺑﻴﻦ ﺑﺮدن ﺗﻬﺪﻳﺪات و ﺗﻀﻤﻴﻦ ﺑﻘﺎی نظامهای ﺳﻠﻄﻨﺘﻲ ﺧﻮد ﺑﻮدﻧﺪ، اما وقوع انقلاب و متعاقب آن خروج ایران از ساختار ژئوپلیتیک غرب باعث شد تا روابط آنها در حوزههای مختلف خلیجفارس، خاورمیانه، جهان اسلام و عرصه بینالملل در تقابل با یکدیگر قرارگرفته و بهطور چشمگیری در سالهای اخیر و با بروز تحولات 2011 جهان عرب به وخیمترین حالت ممکن از رویارویی منجر شود. از اینرو در این پژوهش سعی بر آن است تا با شناسایی دقیق عوامل واگرایی سیاست خارجی تهران و ریاض، ﺑﻪ درک درستی از ریشهها، ﻋﻮاﻣﻞ شکلگیری ﺑﺤﺮان، ﻋﻠﻞ ﺑﺮوز وﺿﻌﻴﺖ ﻛﻨﻮﻧﻲ و اﺳﺘﻤﺮار ﺑﺤﺮان بین دو کشور به عنوان ﻳﻜﻲ از پیچیدهترین بحرانهای منطقهای دست یابیم. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که تجلی تقابل و واگرایی میان ایران و عربستان همواره متأثر از سه عامل ایدئولوژی، ژئواکونومی و ژئوپلیتیک پیوسته در نوسان بوده و در جریان تحولات بیداری اسلامی و با منطقهای شدن بحرانهای داخلی غرب آسیا، منازعه و واگرایی میان این دو کشور افزایش یافته است.
