فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقررات‌گذاری دانشگاهی یکی از ارکان اساسی مدیریت نظام آموزش عالی است که با هدف تضمین کیفیت آموزشی، عدالت در دسترسی و ارتقای کارآمدی دانشگاه‌ها تدوین می‌شود. در این میان، هیئت‌های امنا به‌عنوان عالی‌ترین رکن تصمیم‌گیری در دانشگاه، وظیفه وضع سیاست‌های کلان و نظارت بر اجرای آن‌ها را بر عهده دارند. این مقاله با هدف تحلیل تطبیقی اصول حاکم بر مقررات‌گذاری دانشگاهی در پنج کشور منتخب (ایالات‌متحده، انگلستان، فرانسه، ایتالیا و آلمان) و نظام حقوقی ایران به رشته تحریر درآمده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در کشورهای منتخب، اصولی نظیر استقلال نهادی، شفافیت، پاسخگویی، مشارکت و کارآمدی به‌عنوان مبانی حقوقی، نقش مهمی در تقویت جایگاه هیئت‌های امنا و ارتقای عملکرد دانشگاه‌ها ایفا می‌کنند. این کشورها از طریق ایجاد ساختارهای نظارتی مستقل و افزایش شفافیت، توازن مناسبی میان استقلال دانشگاه‌ها و نظارت دولتی برقرار کرده‌اند. در مقابل، در ایران، هیئت‌های امنا با چالش‌هایی ازجمله وابستگی مالی به دولت، تمرکزگرایی، فرآیند انتصابی اعضا و ضعف در نظارت تخصصی مواجه‌اند. این مشکلات، استقلال دانشگاه‌ها و نقش مؤثر هیئت‌های امنا را تضعیف کرده است. برای تقویت این نهادها، پیشنهاد‌هایی نظیر افزایش استقلال مالی، بازنگری در فرآیند انتصاب اعضا و بهبود نظام نظارتی ارائه‌شده است.