ضرورت تصحیح انتقادی لطایف‌نامۀ فخری هروی [نخستین ترجمۀ مجالس‌النفایس نوایی]

نویسندگان
doi
چکیده

مجالس­النفایس نوایی یکی از تذکره­های مهم و دسته اول مربوط به تاریخ ادبیات سدۀ نهم و اوایل سدۀ دهم است که فخری هروی آن را با عنوان لطایف­نامه در سال 928 به فارسی ترجمه کرده و علی­اصغر حکمت این ترجمه را در سال 1323 با تکیه بر نسخۀ نخجوانی که در سال 992 کتابت شده، چاپ و منتشر کرده­است. با مطالعه و مقابلۀ چاپ حکمت و چهار نسخۀ نویافته از مجالس­النفایس و لطایف­نامه که همگی از نسخۀ نخجوانی معتبر و اقدم هستند، تصحیح انتقادی لطایف­نامه ضروری و لازم است، زیرا اولاً، در نسخ نویافته شرح احوال حدود 35 شاعر ذکر شده که در چاپ حکمت به آنها اشاره نشده؛ ثانیاً، در نسخ نویافته اطلاعات بیشتری دربارۀ برخی از شاعران و اشعار آنان ثبت شده که در چاپ حکمت به آنها پرداخته نشده؛ ثالثاً، اختلافات و اشتباهاتی در چاپ حکمت نسبت به نسخ نویافته وجود دارد که این اشتباهات اغلب یا مربوط به نام و تخلص شاعران است یا مربوط به احوال و اشعار آنان؛ رابعاً، افتادگی­هایی در متن برخی از صفحات چاپ حکمت وجود دارد که اغلب این افتادگی­ها هم مربوط به نام و تخلص شاعران و اشعار آنان است؛ خامساً، مجهولاتی در چاپ حکمت در برخی از معانی عبارات وجود دارد که با نسخ نویافته برطرف­شدنی است؛ سادساً، در چاپ حکمت میان ترجمۀ متن ترکی و افزوده­های مترجم مرزبندی دقیقی ترسیم نشده؛ سابعاً، در چاپ حکمت میان دو ترجمۀ فخری و قزوینی تناسب و هماهنگی وجود ندارد.