تاملی بر نقش جامعه‌شناختی تاریخ فرهنگی در همگرایی سنت و مدرنیته (مطالعه موردی قالی معاصر ایرانی)

نویسندگان

1 استادیار گروه هنرهای تجسمی، دانشکده هنرهای تجسمی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.

2 استادیار گروه هنرهای اسلامی (فرش) دانشکده فرش، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.

doi
10.30465/scs.2024.49322.2872
چکیده

هدف از پژوهش حاضر همگرایی مفاهیم سنتی و مدرن براساس رویکرد تاریخ فرهنگی قالی ایرانی است؛ چرا که مساله اصلی این پژوهش میزان همگرایی تاثیرات مولفه‌های سنتی و مدرن در روند شکل‌گیری و تحول قالی است. پژوهش حاضر با طرح سوالی چون مولفه‌های تاریخی و فرهنگی تاثیرگذار بر تحول قالی ایرانی کدامند؟ به شیوه کیفی و روش توصیفی- تحلیلی به جمع‌آوری اطلاعات با استفاده از داده‌های به دست آمده از اسناد کتابخانه ای پرداخته است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که در مطالعات جامعه‌شناختی قالی معاصر بدون در نظر داشت رویکرد سنتی برگرفته از فرهنگ ایرانی- اسلامی نمی‌توان از تحول در قالی معاصر ایرانی تعریفی ارائه نمود. برطبق یافته‌های پژوهش مولفه‌های هویتی چون فرهنگ و سنت ایرانی- اسلامی در روند شکل‌گیری قالی معاصر نقش داشته و هرگونه رشد و تحول به معنای تغییر رویکرد در حیطه مطالعات تاریخ فرهنگی میسر خواهد بود. طبق رویکرد تاریخ فرهنگی، قالی با تجربه‌ای بومی در پی نوآوری و پویایی فرهنگی می‌باشد که نهایتا تنوعی از مفاهیم و تصاویر را ارائه می‌نماید. تنوع طرح و نقش‌مایه قالی ایرانی که شامل عناصر نمادین تجریدی و طبیعت‌گرای تصویری بوده، به عنوان عامل واسطه‌ای در هویت فرهنگی ایفای نقش می‌نماید.