فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

لیلی و مجنون جامی از  معروف­ترین نظیره­های لیلی و مجنون نظامی است. پژوهش حاضر که به شیوۀ تحلیل محتوا صورت گرفته، درصدد یافتن وجوه اشتراک و اختلاف تصویر زبانی و مجازی از معشوق در دو اثر است. براساس یافته­ها آشکار شد که تصویر معشوق در هر دو منظومه در به­کارگیری تصاویر مجازی و آرایه­های بلاغی از جمله تشبیه و استعاره اغلب مشابه است. هر دو شاعر در تشبیه و استعاره، بیش از همه، شکل و رنگ و اندازه را که بر دریافت بینایی استوار است، اساس قرار داده­اند، اما جامی به تشبیهاتی که براساس بویایی شکل گرفته، توجه بیشتری دارد. دو شاعر در به­کارگیری نوع تصویر، تفاوت­های آشکاری با هم دارند. نظامی بیشتر دلبستۀ ارائۀ «تصویر مجازی» از معشوق است، ولی جامی علاوه بر آنکه اغلب از این تصاویر تقلید می­کند، از «تصویر زبانی» بیشتر و متفاوت­تری در پردازش معشوق استفاده می­کند. نظامی با برجسته کردن تصاویر مجازی و با گسترش حوزۀ آن با به­کارگیری دانش­هایی چون پزشکی، قرآن، باور عامیانه و اصطلاحات بازی، به مبالغه در تصویر روی آورده بنابراین، به وجهۀ خیالین و رمانتیکی اثرش می­افزاید. لکن جامی به مدد تصاویر زبانی متفاوت، به وجهۀ رئالیستی منظومۀ خود اضافه می­کند.