فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اضافه وزن یک مشکل روانی- فیزیولوژیک می­‌باشد که با طیف وسیعی از پیامدهای منفی همراه است و در بروز و تشدید آن علاوه بر عوامل زیستی و خطرساز جسمی، عوامل روانی نیز نقش بسزایی دارند. این پژوهش با هدف مقایسه اثربخشی رویکرد نظریه انتخاب و رویکرد پذیرش و تعهد بر ابعاد پردازش هیجانی، تصویر بدنی و نمایه توده چربی بدن (FMI) در زنان دچار اضافه وزن انجام شد. روش این پژوهش از نوع نیمه‌­آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌­آزمون سه گروهی بود. جامعه آماری را تمامی زنان دچار اضافه ­وزن شهر تهران تشکیل دادند که در نیمه نخست سال 1400 به مراکز خانه سلامت شهر تهران مراجعه کردند (2417=N). از بین آنان چند مرکز به طور تصادفی انتخاب شد و از بین مراکز انتخابی، 36 نفر بر اساس ملاک‌­های ورود انتخاب شدند و به طور تصادفی در سه گروه آزمایش 1، آزمایش 2 و کنترل جایگزین شدند. گروه آزمایشی اول، مداخله مبتنی بر نظریه انتخاب  با رویکرد گلاسر (2010) در 12 جلسه 60 دقیقه‌­ای و گروه آزمایشی دوم، درمان پذیرش و تعهد با رویکرد هیز و همکاران (2013) در 12 جلسه 60 دقیقه­‌ای دریافت کردند. ابزارهای پژوهش، مقیاس پردازش هیجانی باکر و همکاران (2010)، پرسشنامه ترس از تصویر بدنی لیتلتون و همکاران (2005) بود. داده‌­ها با استفاده از نرم‌­افزار SPSS-25 و با روش تحلیل کواریانس چندمتغیره و آزمون تعقیبی LSD مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان دادند در ابعاد سرکوبی، تجربه هیجانی ناخوشایند، نشانه­‌های هیجانی پردازش، اجتناب ،کنترل هیجانی، نارضایتی و خجالت از ظاهر خود و نمایه توده چربی بدن بین گروه­‌های آزمایش و گروه کنترل تفاوت معنی­‌دار وجود دارد (P<0/05). همچنین آزمون تعقیبی LSD حاکی از آن بود که جهت بهبود ابعاد پردازش هیجانی، مداخله مبتنی بر نظریه انتخاب نسبت به درمان پذیرش و تعهد اثربخشی بیشتری داشته است. بر اساس نتایج پژوهش حاضر استفاده از درمان‌­های نوین موج سوم می­تواند در ارتقای وضعیت روانشناختی زنان دچار اضافه وزن، کارآمد باشد.