ملت‌سازی در جوامع متکثر: تأملی در الگوهای حق‌مدار و اقتدامحور

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

doi
10.30465/scs.2024.45315.2728
چکیده

ملت‌سازی فرایند ساخت ملت و متحد کردن مردم ذیل حاکمیت یک دولت در جغرافیایی مشخص است. فراگرد ملت‌سازی مبتنی بر یک الگوی مشخص و پذیرفته‌شدة جهانی نیست. به‌عبارتی ملت گاهی براساس عوامل عینی همچون نژاد، قوم، زبان، فرهنگ و مذهب ساخته می‌شود و گاهی نیز بر اساس عوامل ذهنی مبنی بر مؤلفه‌های هنجاری و سیاسی ایجاد می‌شود. روند ملت‌سازی در میان یک جامعه متکثر روندی بغرنج و پیچیده است؛ زیرا هم می‌تواند در چنین جامعه‌ای پایداری را به ارمغان بیاورد و هم می‌تواند جنگ‌های داخلی قومی و بی‌ثباتی را پدید آورد. ازاین‌رو پژوهش حاضر با رویکردی حقوقی، سیاسی و تفسیری از متون گردآوری شده به شیوه‌ی کتابخانه‌ای، درصدد پاسخ به این سوال است که چه الگوهایی سبب همزیستی مسالمت‌آمیز گروه‌های متنوع یا روابط قهرآمیز آن‌ها در امر ملت‌سازی می‌شود؟ برآیند پژوهش اینکه ملت‌سازی با الگوی حق‌مدار پایدار خواهد ماند؛ زیرا حقوق بنیادین تمامی گروه‌ها‌ و طیف‌ها را در روند ساخت ملت تضمین می‌کند؛ اما در فراگرد ملت‌سازی با ماهیت اقتدارمحور شاید مدت مدیدی بتواند گروه‌های متکثر را ذیل اقتدار نظام سیاسی کنترل کند و در ظاهر پایدار باشد؛ لیکن احتمال اضمحلال دولت-ملت و تغیر مداوم مولفه‌های هویت ملی در این ساختارها وجود دارد.