زمینه های اجتماعی _ فرهنگی گرایش به فمینیسم در ایران
نویسندگان
1 دانشیار گروه مطالعات زنان،دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی، (نویسنده مسئول)، تهران، ایران،mt.karami@yahoo.com
2 دانشیار جامعه شناسی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران، mirzaeikhalilr@yahoo.com
3 دانشجوی دکتری جامعه شناسی مسائل اجتماعی ایران، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران، m.s_hoda@yahoo.com
doi
10.30465/scs.2024.48306.2831چکیده
هدف این پژوهش کشف زمینه های اجتماعی _ فرهنگی گرایش به فمینیسم در ایران است. پس از بیان مسأله و گزارشی از مطالعات گذشته، با حساسیت نظری، نظریه فرادستی اجتماعی، عاملیت و ساختار، هژمونی فرهنگی، حلقههای قدرت و نظریه کنش، مرور و چهارچوب مفهومی تدوین گردید. روش گرندد تئوری، انتخاب 37 زن با نمونهگیری هدفمند، تکنیک مصاحبه عمیق و سؤالات نیمه ساختیافته با تأکید بر اشباع نظری، محقق را به دادههای واقعی و نظریه مبنایی هدایت کرد. بر اساس یافتهها، "نظام مردسالاری" به عنوان شرط علّی، "قوانین تبعیضآمیز"، "بازنمایی رسانه"، "جامعه-پذیری جنسیتی" و "استیلای سنّت" در جایگاه شرایط زمینهای و "خشم برساخت شده" و "آگاهی برساخت شده" به عنوان شرایط مداخلهای کشف شدند. پدیده مرکزی نیز، "گرایش به فمینیسم" است. استراتژیها شامل: "بیکنشی"، "راهبردهای تغییر وضعیت" و "راهبردهای ساختارشکنانه" و پیامدها نیز با "رهاشدگی"، "ظهور کنشگر" و "ظهور سوژه" نمایان شدند. نتایج نشان می دهد زنان با آگاهی و درک جنسیتی از وضع موجود، مطالبهگر حقوق خود هستند و کنشگری را تا به جالش کشیدن ساختارها، پیش میبرند. این نتایج میتواند در ارتقاء سطح نظری، مسألهشناسی و کشف عوامل پنهان مفید باشد و زمینه مداخلات و اصلاحات ساختاری را نیز فراهم نماید.
