ارزیابی تحمل به تنشهای دمای بالا و پایین و خفتگی ثانویه ناشی از خشکی در ارقام کلزا
نویسندگان
1 استادیار گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان – دانشگاه تهران، پاکدشت، تهران
2 استاد گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان- دانشگاه تهران، پاکدشت، تهران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد زراعت، گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان-دانشگاه تهران، پاکدشت، تهران
4 استادیار گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان – دانشگاه تهران، پاکدشت، تهران
doi
10.22077/escs.2018.1247.1253چکیده
هدف از این تحقیق ارزیابی ژنوتیپهای مختلف کلزا در واکنش به تنشهای دمایی مختلف بود. با استفاده از دماهای اصلی (کاردینال) شاخصهای تحمل به دمای بالا و پایین تعیین گردید. سپس، ژنوتیپهای مختلف از این نظر ارزیابی شدند. به این منظور آزمایش جوانه زنی با 3 تکرار 50 بذری در درون اتاقک (انکوباتور)های رشد با دماهای ثابت 5، 10، 15، 20، 25 و 30 درجه سانتیگراد روی 10 ژنوتیپ کلزا انجام گرفت. در نهایت، پاسخ سرعت جوانهزنی به دما با تابع دوتکهای و درصد جوانهزنی با تابع بتا توصیف شد. با کمک دماهای اصلی برای درصد و سرعت جوانهزنی، تحمل به دماهای بالا و پایین برای ژنوتیپهای مختلف تعیین شد. نتایج نشان داد که میانگین دماهای کمینه، بهینه و بیشینه برای درصد جوانه زنی به ترتیب برابر 4.99، 18.23 و 34.20 درجه سانتیگراد بود و همچنین میانگین دماهای کمینه، بهینه و بیشینه برای سرعت جوانه زنی به ترتیب برابر 6.18، 24.76 و 39.43 درجه سانتیگراد بود. شاخص های تحمل به گرما و سرما نیز میان ارقام مختلف متفاوت بودند. رقم اکاپی هم در شاخص تحمل به گرما (5.95) و هم در تحمل به سرما (8.48) متحملترین رقم شناخته شد. رقم ایکس پاور پایینترین تحمل را هم در شاخصهای تحمل به گرما (4.78) و هم به سرما (6.50) داشت. همچنین، پتانسیل القای خفتگی ثانویه ناشی از تنش خشکی در رقم اکاپی (حدود 40%) در بالاترین مقدار نسبت به سایر ارقام بود. به نظر میرسد، ارتباطی بین پتانسیل القای خفتگی ثانویه و تحمل به تنشهای دمایی وجود داشته باشد که نیاز به مطالعه بیشتر دارد.