فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف مقالۀ پیش‏رو نقد مفاهیم ملّت، ایرانیّت و امر ملّی در آرای سید جواد طباطبایی مبتنی بر آخرین کتاب او تحت عنوانِ ملّت، دولت و حکومت قانون است. ایدۀ ایران، مهمترین دغدغه‏ای بود که وی تعقیب می‏کرد برخی از زوایای این ایده به صورت شفاف‏تری در کتاب یاد شده مطرح شده است. بخش مهمی از کتاب مزبور به دفاع از تجدّد خواهی و تبیین فلسفۀ سیاسی مشروطیت و نقد سنت‏گرایان اختصاص یافته است. به عبارت دیگر طباطبایی در این کتاب از ضرورت تکوین مدرنیتۀ سیاسی در ایران سخن گفته است اما در صورت‏بندی مدرنیتۀ سیاسی، به اصول مدرنیتۀ سیاسی پایبند نمانده است. سوال اصلی مقالۀ حاضر این است؛ بر اساس رویکرد تجدّد و اصول مدرنیتۀ سیاسی چه نقدی بر تعریف طباطبایی از مفاهیم دولت- ملّت، ایرانیّت و امر ملّی وارد است؟ یافته‏های این نوشتار بر اساس روش توصیفی- تطبیقی نشان می‏دهد علیرغم اینکه طباطبایی در کتاب مزبور به تبیین و ترویج فلسفۀ سیاسی مشروطیت می‏پردازد؛ اما بر خلاف اصول مدرنیتۀ سیاسی، به جای تعریف سیاسی/ مدرن از ملّت و ایرانیّت و امر ملّی، با رویکردی جوهرگرایانه به تعریف این مقولات پرداخته است که از قضا چنین تعاریفی مانع تحقق مدرنیتۀ سیاسی است.