تحلیل جامعه‌شناختی از بایسته‌های حکومت در وضع و اجرای اثربخش قوانین؛ با استفاده از روش تحلیل مضمون

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه جامعه‌شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران

2 استادیار گروه جامعه‌شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه،قم، ایران

3 استادیار گروه جامعه‌شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه قم، ایران

doi
10.30465/scs.2024.9225
چکیده

مسئله پژوهش حاضر بایسته­های حکومت در وضع و اجرای اثربخش قوانین بر اساس رویکردی جامعه­شناختی است. روش اجرای پژوهش بر مبنای روش تحلیل مضمون و کدگذاری اطلاعات تا رسیدن به مضامین صورت گرفت. اساتید حوزوی و دانشگاهی جامعه مشارکت­کنندگان پژوهش را تشکیل دادند که از مصاحبه نیمه­ساختاریافته با آنان استفاده شد. روش انتخاب نمونه نیز به روش گلوله برفی تا رسیدن به اشباع داده­ها انجام گرفت و تعداد آنان نهایتا به دوازده نفر رسید. اطلاعات بدست آمده مورد بررسی، موارد تکراری و مشابه درهم ادغام و در نهایت بایسته­های مسئله تحقیق در جهت اثربخشی مورد تحلیل قرار گرفت. کدهای استخراج شده در سه سطح مفاهیم، مقوله­های عمده و مضامین نشان داده شد. براساس نتایج بدست آمده از مصاحبه­ها، بایسته­های حکومت مشتمل بر 31 مفهوم و 8 مقوله و در نهایت 2 مضمون اصلی در جهت اثربخشی بهتر قوانین می­باشند. یافته­های پژوهش نشان­دهنده مضامین اصلی «اقناع­گری اجتماعی قانون» و «قابلیت­های اثربخشی اجرای قانون» است که هر کدام از این مضامین شامل مقوله­ها و مفاهیمی است که به شرح و بسط آن پرداخته شد و مدل برخاسته از یافته­ها نیز ترسیم گردید.