واکاوی جامعهشناختی پژوهشهایِ در پیوند با زنان شاهنامه (با تکیه بر پژوهشهای یک قرن اخیر)
نویسندگان
1 دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد دزفول، دانشگاه آزاد اسلامی، دزفول، ایران.
2 دانشجوی دکتری، رشته زبان و ادبیات فارسی، واحد علوم تحقیقات ، دانشگاه آزاد اسلامی،تهران. ایران
3 بازنشسته دانشگاه تهران. عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی.تهران. ایران
doi
10.30465/scs.2024.47752.2816چکیده
نگارندگان در پژوهش حاضر به معرفی پژوهشهایی در حوزۀ زنان شاهنامه برآمدهاند و با واکاویِ جامعهشناختیِ حدود370 مقاله و 170 رساله و پایاننامه و 36 عنوان کتاب در حوزۀ مطالعات زنان شاهنامه از سال 1300 تا 1400 به مطالعه و بررسی این پژوهشها پرداخته و کوشش شده است تا ضمن ارائۀ آمارها در قالب جدول و نمودار، سالشمار تحقیقات، سیر صعودی آنها، داستانهای پُراستقبالِ مربوط به زنان شاهنامه، جنسیّت پژوهشگران و رویکردهای اصلی و فرعی تحقیقات، نقد و بررسی شود. عواملی مانند پررنگتر شدن حضور دختران در دانشگاهها و رشد سه برابری تعداد اعضای هیأت علمی زن در کشور موجب شده است تا میزان گرایش پژوهشگران به نقد و بررسی داستانهای زنان شاهنامه از اواخر دهۀ هشتاد شمسی روندی رو به افزایش داشته باشد. شخصیتهایی همچون سودابه، رودابه، منیژه، گردآفرید، تهمینه، شیرین، سیندخت و گردیه به ترتیب بیشترین میزان پژوهشها را به خود اختصاص داده است و تعداد پژوهشگران زن در مقایسه با مردان بیشتر بوده است. رویکردهای اصلی این پژوهشها، شامل پژوهشهای عمومی (زنان)، تطبیقی، مقایسهای، نظریهای، بلاغی و رویکردهای فرعی پژوهشها هم شامل پژوهشهای فمینیستی، روانشناختی، اجتماعی و نظریۀ اشخاص (مباحث تئوریک) است که از دل پژوهشهای نظریهای در رویکرد اصلی به دست آمده است.