فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اتحادیۀ اروپا از آغاز دهۀ 2000 تلاش کرده است نقش خود را به‌عنوان قدرت هنجاری تثبیت کند؛ یعنی قدرتی که با ترویج ارزش‌هایی مانند دموکراسی، حقوق بشر، حاکمیت قانون و اقتصاد بازار آزاد بر دیگر بازیگران بین‌المللی تأثیر می‌گذارد. در همین زمینه، ابتکار مشارکت شرقی که از سال 2009 به‌عنوان بخشی از سیاست همسایگی اروپا بنیان گذاشته شد؛ به‌عنوان ابزاری برای گسترش نفوذ هنجاری اتحادیه در شش کشور اروپای شرقی و قفقاز جنوبی طراحی شد. هدف اصلی این ابتکار، نزدیک‌کردن این کشورها به استانداردهای اروپا بدون وعدۀ عضویت رسمی بود. تمرکز اصلی نوشتار حاضر بر روسیۀ سفید و مولداوی است. دو کشوری که با وجود اشتراک‌هایی مانند میراث شوروی و قرارگرفتن در حوزۀ نفوذ روسیه، مسیرهای متفاوتی را در تعامل با اتحادیۀ اروپا پیموده‌اند. با این توضیح‎ها می‌توان این پرسش را مطرح کرد که قدرت هنجاری اتحادیة اروپا چگونه بر بُعد هویتی سیاست خارجی در ابتکار مشارکت شرقی، با تأکید بر روسیۀ سفید و مولداوی تأثیر گذاشته است؟ در پاسخ می‌توان گفت تأکید اتحادیة اروپا بر هنجارهای دموکراسی، احترام به حقوق بشر و حاکمیت قانون، سبب برجسته‌شدن هویت اروپایی و تعمیق شکاف هویتی و فرهنگی اروپایی‌‌روسی در سیاست خارجی اتحادیۀ اروپا نسبت این کشورها شده‌ است. یافته‌ها نشان می‌دهند، درحالی‌که مولداوی پذیرای هویت اروپائی بوده است؛ روسیۀ سفید در مسیر واگرایی و مقاومت باقی مانده است. تفاوت در مسیرهای هویتی، در تأثیر ساختارهای سیاسی داخلی، روابط با روسیه و برداشت نخبگان از نظم بین‌المللی شکل گرفته است.