بازنمایی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در رسانههای انگلیسیزبان آسیای مرکزی (تایمز آستانه و تایمز آسیای مرکزی)
نویسندگان
1 دانشیار، گروه علوم سیاسی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22059/jcep.2025.399400.450340چکیده
منطقۀ آسیای مرکزی در سالهای اخیر به یکی از کانونهای محوری سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده است و کشورهای قزاقستان و قرقیزستان، بهویژه در قالب همکاریهای اوراسیایی در این زمینه جایگاهی راهبردی یافتهاند. در این میان، چگونگی بازنمایی سیاست خارجی ایران در رسانههای منطقهای، بهویژه رسانههای انگلیسیزبان، اهمیت فزایندهای در شکلدهی به ادراکهای بینالمللی دارد. پرسش اصلی نوشتار این است که سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران چگونه در رسانههای انگلیسیزبان آسیای مرکزی، «تایمزِ آستانه» و «تایمزِ آسیای مرکزی» بازنمایی میشود و چه تفاوتهایی در گفتمان این دو رسانه دیده میشود؟ فرضیۀ پژوهش این است که تفاوت در رویکرد نویسندگان و زمینههای سیاسی و فرهنگی دو کشور میزبان این رسانهها، موجب شکلگیری بازنماییهای متفاوت و گاه متعارض از سیاست خارجی ایران شده است. این نوشتار با بهرهگیری از روش کیفی و رهیافت تحلیل گفتمان انتقادی انجام شده و دادهها با نمونهگیری هدفمند از مطالب دو رسانۀ اشارهشده در سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ گردآوری شدهاند. یافتهها نشان میدهد که «تایمزِ آستانه» ایران را بهمثابۀ بازیگری مشارکتجو و توسعهمحور بازنمایی کرده است، درحالیکه «تایمزِ آسیای مرکزی» تصویری واگرایانه و تهدیدآمیز از ایران ارائه داده است. تفاوت در چگونگی انتخاب واژگان، ساختارهای کلامی و اولویتبندی موضوعها، تفاوت در گفتمان مسلط هر رسانه را نشان میدهد. این تفاوتهای معنایی بهصورت مستقیم بر ادراکهای افکار عمومی منطقهای و فرامنطقهای اثر میگذارند