ایران و سازمان همکاری شانگهای: فرصتها و چالشها
نویسندگان
1 دانشیار علوم سیاسی و روابط بینالملل، گروه سیاست منطقهای و جهانی، دانشکدۀ اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 کارشناس ارشد، مطالعات منطقهای، دانشکدۀ بیمۀ اکو، دانشگاه علامۀ طباطبایی، تهران، ایران.
doi
10.22059/jcep.2025.390354.450303چکیده
تلاش و پیگیری ایران برای عضویت کامل در سازمان همکاری شانگهای (اسسیاُ)در بیستویکمین نشست سران در 17 سپتامبر 2021 در دوشنبه تاجیکستان، زمانی به نتیجه رسید که بهصورت رسمی بهعنوان عضو دائمی پذیرفته شد. این عضویت، پیروزی دیپلماتیک محسوب میشود، اما پیامدهای قابل توجهی را نیز به همراه دارد که نیازمند بررسی دقیقتری است. در این نوشتار بهدنبال پاسخ این پرسش هستیم که فرصتها و چالشهای سیاسی، حقوقی و سازمانی پیش روی ایران پس از عضویت کامل در سازمان همکاری شانگهای با استفاده از چارچوب تحلیل اسدبلیواُتیچیست؟ همچنین بسامد کدام مورد از میان فرصتها و چالشهای احتمالی بیشتر است؟ یافتهها نشان میدهند که ایران با فرصتهای متعددی روبهرو است، مانند تقویت وابستگی متقابل، مقابله با تأثیرهای هژمونیک جهانی، مبارزه با افراطگرایی و قاچاق مواد مخدر و تغییر در سازوکارهای امنیتی. بااینحال چالشهایی مانند تفاوت در قدرت و نفوذ چانهزنی اعضای سازمان و ابهامهای مربوط به هویت اصلی سازمان نیز وجود دارد. بررسی قوتها و فرصتها در مقایسه با ضعفها و چالشها نشان میدهد که فرصتها و قوتها بیشتر است، در نتیجه، سود ایجادشده از همکاری بیشتر از چالشها و ضعفها است. در این مطالعه از رویکرد توصیفیتحلیلی و چارچوب سوآت برای تحلیل وضعیت ایران در سازمان همکاری شانگهای استفاده میکنیم. برای افزایش منافع و اثربخشی راهبردی ایران در این سازمان راهبردهایی هم پیشنهاد میدهیم.
