فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این نوشتار تنوع فرهنگی شهر سمرقند و استان سمرقند در ازبکستان را بررسی و تحولات قومی، زبانی و مذهبی را کنکاش می‌کنیم. تاریخ سمرقند به‌عنوان یک مرکز مهم شهری در کنار جادۀ ابریشم، ترکیبی غنی از فرهنگ‌ها و زبان‌ها را در خود جای و پرورش داده است. درحال حاضر، تفاوت زبانی قابل توجهی میان شهر سمرقند و استان بیشتر روستایی سمرقند وجود دارد. بیشتر ساکنان شهر سمرقند، به زبان فارسی تاجیکی به‌عنوان زبان اول صحبت می‌کنند، در حالی‌که در استان سمرقند، ازبکی، یک زبان ترک‌تبار است که واژه‌های فارسی بسیاری را به کار می‌برد و زبان اصلی گفتاری روزمرۀ مردم است. همچنین تحولات ادامه‌دار الگوهای فرهنگی، به‌ویژه از زمان استقلال ازبکستان، با افزایش اهمیت زبان ازبکی را بررسی می‌کنیم. در ‌حالی‌که فارسی تاجیکی همچنان موقعیت خود را به‌عنوان زبان اول بیشتر ساکنان شهر سمرقند حفظ کرده است، موقعیت نسبی خود را در مقایسه با زبان ازبکی، به‌دلیل سیاست‌های زبانی دولت و مهاجرت روستایی‌شهری از دست می‌دهد. انتظار می‌رود در چشم‌انداز زبانی آینده، دوزبانگی همچنان ملموس بماند، در صورتی‌که زبان ازبکی پیوسته اهمیت بیشتری پیدا کند. سرزمین ورارود یکی از مهدهای زبان فارسی بوده است، اما امروزه زبان فارسی در آن به حیات ضعیف خود ادامه می‌دهد. اینک در ازبکستان مانع قانونی برای به‌کار‌بردن زبان‌های محلی وجود ندارد، اما مهاجرت پیوستۀ ازبک‌زبان‌ها از روستا به شهر، موقعیت زبان فارسی تاجیکی را در ازبکستان زیر فشار نسبی قرار می‌دهد.