بررسی تاثیر ارکان تعالیم طریقت صفویه بر مناسک تعزیه حسینی در اردبیل با تاکید بر لزوم حفظ نظم تاریخی تعزیه
نویسندگان
1 استاد جامعه شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 دانشجوی دکتری جامعه شناسی اقتصادی توسعه، گروه علوم اجتماعی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
doi
10.30465/scs.2024.9432چکیده
هدف اصلی تحقیق بررسی نحوه تاثیر تعالیم طریقت صفویه (اندیشههای شیخ صفی الدین ابواسحق اردبیلی) درتعزیههای حسینی میراث دوران صفویه می باشد. در این تحقیق با بررسی دو نمود اصلی آئین تعزیه اردبیل، «طشتگذاری» و «شمعگردانی» و نحوه اختتام آن مراسم، مفهوم و معنای همراهی دو مقوله «طریقت» و «شریعت»_ را که بنمایه اصلی اندیشه شیخ صفی الدین اردبیلی در رسیدن به «حقیقت» میباشد_ در مراسم تعزیه یادگار دوران صفویه به وضوح مورد مداقه قرار میگیرد. در بررسی نحوه ظهور تعالیم طریقت صفویه در تعزیه، با بهره گیری از نظریات «گیرتز» و « مرتون» به موضوع حفظ نظم تاریخی تعزیه در جلوگیری از ظهور «مناسکگرایی» پرداخته میشود. روش پژوهش اسنادی و کتابخانهای می باشد. نتایج تحقیق نشان میدهد علاوه بر نقش نخبگان دینی در حفظ و نشر محتوای اصلی گفتمان عاشورای حسینی، حفظ نظم تاریخی تعزیه خود میتواند منجر به حفظ معارف اصلی دینی و بازتولید دال مرکزی آن گفتمان گردد و هرگونه تغییر مبدعانه غیرتاریخی در ظاهر مناسک می تواند تبعات جبران ناپذیر شناختی در امر دینی بهبار آورد.