تدوین الگوی آموزش تفکر برای کودکان تیزهوش پیش از دبستان: پژوهش داده‌بنیاد

نویسندگان

1 دانشیار گروه روانشناسی کودکان با نیازهای خاص، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 کارشناسی ارشد روانشناسی کودکان با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22084/j.psychogy.2021.23510.2275
چکیده

هدف: هدف اصلی پژوهش حاضر، تدوین الگوی آموزش تفکر برای کودکان تیزهوش پیش از دبستان بود.روش: این پژوهش، یک مطالعه کیفی با رویکرد نظریه داده‌بنیاد بود. در این پژوهش تعداد 70 کتاب و پژوهش داخلی و خارجی مرتبط با آموزش تفکر و کودکان تیزهوش پیش از دبستان با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شد و جمع‌آوری داده‌ها تا رسیدن به حد اشباع ادامه یافت.یافته‌‏ها: یافته‌‏ها در سه سطح کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی جمع‌‏آوری شد. در مرحله کدگذاری باز، 304 مفهوم از داده‌ها انتزاع گردید. در مرحله کدگذاری محوری، پس از مقایسه و ترکیب داده‌ها، 42 مؤلفه استخراج و طبقه‌بندی شدند. مقوله‏‌هایی که از نظر مفهومی دارای سنخیت یکسانی بودند براساس ماهیت و بار معنایی، ویژگی‏ها و خصوصیات مشترک و تناسب آن‏ها در کنار یکدیگر قرار گرفتند و در مرحله کدگذاری انتخابی با مرتبط ساختن طبقات اصلی و فرعی، یافته‏‌ها در 6 طبقه دسته‌‏بندی شدند.نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان داد که در تدوین الگوی آموزش تفکر برای کودکان تیزهوش پیش از دبستان، 7 مؤلفه درباره چالش‌­های بنیادین در آموزش تفکر (شرایط علی)؛ 9 مؤلفه درباره سیاست‌گذاری‌های آموزش تفکر (عوامل زمینه‌ای)؛ 7 مؤلفه درباره موانع موجود در اجرای آموزش تفکر (مداخله‌گر)؛ 12 مؤلفه درباره توانمندسازی و ارتقای مهارت‌های شناختی، اجتماعی، عاطفی و هنری (راهبردها)؛ 7 مؤلفه درباره موفقیت‌های فردی، اجتماعی، عاطفی، تحصیلی (پیامدها) و 4 مؤلفه درباره فرایند آموزش تفکر به کودکان تیزهوش پیش از دبستان (پدیده محوری) مؤثر بودند.