استعاره مفهومی و طرحوارههای تصویری در اشعار ابنخفاجه
نویسندگان
1 دانشگاه بوعلی سینا-همدان
2 دانشگاه بوعلی سینا-همدان
doi
چکیده
استعاره از حیث نوآوری و گیرایی خیال و بازتابی که در جان شنوندگان پدید میآورد، قلمرو فراخی برای شگفتیزایی و میدانی برای مسابقه بزرگان سخن است، اهمیت استعاره در شعر، چنان است که عدهای از نظریه پردازان ادبی، زبان را فقط« خیال و استعاره» میدانند. از مکاتب بسیار جدیدی که به مسألهی استعاره پرداخته است، مکتب زبانشناسان شناختی است. در این دیدگاه استعاره یک فرآیند ذهنی- زبانی است. آنان استعاره را به صورت موضوعی، در حافظهی معنایی تحلیل میکنند. یعنی واژههای استعاری بر پایهی بازیابی اطلاعات موجود در حافظه دراز مدت تداعی میگردد. این نظام هرگونه فهم و بیان مفاهیمِ انتزاعی در قالب مفاهیمِ ملموستر را کاربردی استعاری میدانند. ابن خفاجه خداوندگار وصف در ادبیات اندلس، از نظر آفرینش طرحوارههای تصویری و استعارههای جهتدار در چکامههای هنری خود در جرگهی خلاقترین شاعران است. استعارههای وی ابزار توانمندی برای بیان معانی پیچیده، مبهم و دور از ذهن است که با استفاده از تجربهی شعری و زبانی شاعر به بهترین شکل به بار نشستهاند. پارهای از استعارات وی از مفاهیم قراردادی و زبان خودکار به وجود آمده است و پارهای دیگر با بسط مفاهیم قراردادی، لباس نظم بر تن میکنند و در موارد متعدد استعاراتی بدیع و خلاق دارد.