عوامل بازدارنده هیجان‌های پیشرفت در دانشجویان تحصیلات تکمیلی (بر اساس نقش کنترل تحصیلی ادراک شده، ارزیابی شناختی استرس تحصیلی، هزینه- سود ادراک شده، و حمایت اجتماعی ادراک شده)

نویسندگان

1 استاد گروه روانشناسی، دانشکده علوم اقتصادی واجتماعی ،دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران.

2 دانشیار گروه روانشناسی،دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

3 دانشجوی دکترا روانشناسی‌تربیتی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

doi
چکیده

این پژوهش با هدف شناسایی برخی عوامل فردی و اجتماعی بازدارنده‌ی هیجان‌های پیشرفت دانشجویان تحصیلات تکمیلی انجام شد. جامعه پژوهش تمام دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه شیراز در سال تحصیلی 99-1398 بودند. حجم نمونه 400 تن (224 دختر و 176 پسر) بودند که به شیوه نمونه‌گیری در دسترس از بین 14 دانشکده موجود، 7 دانشکده با نام‌های ادبیات و علوم انسانی، اقتصاد- مدیریت و علوم اجتماعی، علوم تربیتی و روان‌شناسی، حقوق و علوم سیاسی، مهندسی مکانیک، مهندسی برق و کامپیوتر، و مهندسی مواد و عمران انتخاب شدند. جهت گردآوری داده‌ها از پرسشنامه‌های کنترل تحصیلی ادراک شده پری، لادکیج، پکران و پلتییر (2001)، ارزیابی شناختی استرس تحصیلی پی‌کاک و لانگ (1990)، انتظار-ارزش- هزینه- سود رشید و دلفان (1398)، حمایت اجتماعی ادراک شده زیمت، دهلم، زیمت و فارلی (1988) و هیجان‌های پیشرفت پکران (2005) سود برده شد. داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه تجزیه و تحلیل شدند. نتایج پژوهش نشانگر نقش معنادار کنترل تحصیلی ادراک شده، ارزیابی شناختی (به غیر از مؤلفه تهدید)، هزینه- سود ادراک شده، و حمایت اجتماعی ادراک شده (به غیر از مؤلفه حمایت دوستان) در پیش‌بینی هیجان‌های پیشرفت منفی دانشجویان بود. بر پایه یافته‌ها پیشنهاد می‌شود کادر آموزشی دانشگاه‌ها در کنار آموزش، با شناخت و دستکاری ارزیابی‌های شناختی معیوب دانشجویان و تبدیل آنها به ارزیابی‌های کارآمد، طراحی محیط‌های یادگیری و اجتماعی (به ویژه خانواده) حمایت‌کننده همراه با برقراری تعامل مثبت، آشناسازی دانشجویان با سود تحصیل همانند آموزش کارآفرینی، در سازگاری هیجانی بهتر دانشجویان و نیز کاهش هیجانهای منفی آنها نقش موثری داشته باشند.