تأثیر راهگذر زنگهزور بر وزن ژئوپلیتیکی جمهوری اسلامی ایران
نویسندگان
1 دانشآموختۀ کارشناسی ارشد ژئوپلیتیک، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران
2 استادیار گروه جغرافیای سیاسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 استادیار گروه ژئوپلیتیک، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران.
doi
10.22059/jcep.2025.379784.450240چکیده
پس از درگیری جمهوری آذربایجان و ارمنستان، راهگذر زنگهزور بهعنوان فضایی اصلی و راهبردی مطرح شد که بنا بر بند 9 توافق سهجانبه در مسکو، به جمهوری آذربایجان اجازۀ دسترسی به جمهوری خودمختار نخجوان را میدهد. متأثر از این دسترسی، امکان پیوستهکردن سرزمینهای ترکنشین فراهم میشود. در این نوشتار با واکاوی تأثیرهای راهگذر زنگهزور، به این پرسش پاسخ میدهیم که چگونه این راهگذر بر وزن ژئوپلیتیکی ایران تأثیر میگذارد؟ یافتههای نوشتار نشان میدهد که با درنظرگرفتن جایگاه راهبردی راهگذر زنگهزور، اجراییشدن این راهگذر در استان سیونیک ارمنستان، در میانمدت و بلندمدت پیامدهای سیاسی، اقتصادی و امنیتینظامی برای ایران دارد که بهدلیل تاثیر ژئوپلیتیکی و کنشگری بازیگران منطقهای و فرامنطقهای، موجب تهدید منافع ایران و کاهش وزن ژئوپلیتیکی آن میشود. از جنبۀ نظری این راهگذر، سبب ائتلاف نظامی ترکیه و جمهوری آذربایجان، اتحادهای اقتصادی بدون حضور ایران و تقویت سازمان کشورهای ترکزبان میشود که میتوان بر اساس نظریۀ منطقهگرایی آنرا بررسی کرد. در این نوشتار با روش کیفی و رویکرد توصیفیتحلیلی، دادههای کتابخانهای را تجزیهوتحلیل میکنیم.
