سیستم کنترل ‌آمریکا در برابر چالشگران منطقه‌ای: مطالعۀ موردی جمهوری اسلامی ایران

نویسندگان

1 دانشیار، گروه روابط بین‌الملل، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 دانش‌آموختۀ دکتری روابط بین‌الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jcep.2025.381370.450252
چکیده

مهار تهدیدهای منطقه‌ای در سیاست خارجی ‌آمریکا و اسناد بالادستی، همواره یکی از مهم‌ترین مبانی شکل‌دهندۀ رفتار سیاست خارجی این قدرت مداخله‌گر فرامنطقه‌ای محسوب می‌شود. با افزایش پیچیدگی و شبکه‌ای‌شدن نظم امنیتی در منطقۀ اوراسیای مرکزی، راهبرد مهار تهدیدهای منطقه‌ای سیاست خارجی ‌آمریکا به‌صورت شبکه‌ای درآمده است و جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان قدرتی با ظرفیت بالا برای گسترش نفوذ در این منطقه در قالب این سیستم کنترل مورد چالش قرار گرفته است. در بررسی راهبرد کنترل‌کنندۀ ‌آمریکا در برابر ایران در منطقۀ اوراسیای مرکزی، این پرسش مطرح می‌شود که راهبرد شبکه‌ای ‌آمریکا در برابر جمهوری اسلامی ایران در نظم شبکه‌ای‌شدۀ امنیتی اوراسیای مرکزی از چه اجزایی تشکیل شده است؟ در پاسخ این فرضیه مطرح می‌شود ‌که آمریکا در چارچوب راهبرد مهار جمهوری اسلامی ایران در منطقۀ اوراسیای مرکزی از رویکرد شبکه‌ای استفاده کرده است که از اجزایی مانند مهار تهدید بر اساس ایجاد جرم بحرانی و تراکم قدرت و جلوگیری از رشد در چرخۀ قدرت بر مبنای کاهش برتری‌ها، قطع دسترسی و شکاف ادراکی تشکیل شده است. در این نوشتار از روش مدل‌سازی قیاسی بهره گرفته‌ایم. در این روش با استفاده از بنیان‌های نظری روابط بین‌الملل الگویی تحلیلی ارائه می‌دهیم و در ادامه در بخش‌های بعدی، کاربست میدانی الگوی پیشنهادی را بیان می‌کنیم.